DSÖ Kadına Şiddet Raporu 6: Kanıta Dayalı Tavsiyeler

Kadınlara karşı yakın ilişki şiddeti ve cinsel şiddete cevap vermede WHO klinik ve politik rehberi

 

Tavsiye 11. Eksiksiz bir öykü alın, hangi müdahalelerin uygun olduğunu belirlemek içinolayları kaydedin ve tam bir fizik muayene yapın (baştan ayağa kadar, genital organlar dahil).(2) Öykünün şunları içermesi gerekir:  

  • Saldırıdan sonra geçen süre ve saldırı tipi

  • Gebelik riski HIV ve cinsel yolla bulaşan diğer hastalıkların riski

  • Mental sağlık durumu

Kanıt kalitesi: Dolaylı kanıt (WHO, 2002; WHO/UNHCR/ UNFPA, 2009)

Tavsiye kuvveti: Kuvvetli

 

3.1.2 Acil kontrasepsiyon

Cinsel saldırı üreme çağındaki kadını istenmeyen gebelik riski ile karşı karşıya bırakır. Cinsel saldırı sonucunda gebelik ihtimalini belgeleyen az araştırma olmakla beraber, ABD’de yürütülen araştırmada (adı ile Ulusal Kadınlar Çalışması) üreme çağındaki kadınların tecavüz nedeni ile gebe kalma oranı tecavüz başına %5 olarak hesaplandı (Holmes, 1996). Tecavüz nedenli gebelik yakın ilişkileri tarafından tecavüz edilen kadınlarda daha sık olabilir; bir küçük çalışmada yakın ilişkileri tarafından cinsel tecavüze uğrayan 100 kadından 20’sinin bu davranış sonucunda gebe kaldığı bildirildi (McFarlane et al., 2005). Kadın sağlığı ve kadına karşı domestik şiddet üzerine WHO’nun çok ülkeli çalışmasına ait verilerin analizi, yakın ilişki şiddeti ile istenmeyen gebelik ve düşükler arasında ciddi ilişkili olduğunu gösteriyor (Pallitto et al., 2013).

 

Kanıtların özeti

Bilimsel literatürün araştırılmasında, cinsel saldırı kurbanı kadınların kullandığı acil kontrasepsiyon yöntemlerinin etkinliğine odaklanmış herhangi bir araştırma çalışması belirlenemedi. Bu özel PICOT sorusu için kanıt yokluğunda ve acil kontrasepsiyonun etkilerinin, cinsel saldırıya uğrayan kadınlarda, saldırıya uğramamış popülasyonlara gör farklı olduğuna inanmak için neden olmadığından, genel popülasyonda acil kontrasepsiyonla ilgili tavsiye geliştirmek için dört  set kanıta dayalı rehber gözden geçirildi. Bunlar:

  • Kontraseptif kullanımı için seçilmiş pratik tavsiyeler (WHO, 2004),    

  • Cinsel saldırı kurbanı kadınların bakımı için rehber. Uluslar arası Jinekoloji ve Obstetrik Federasyonu (FIGO) Cinsel Şiddet/HIV Çalışma Grubu (Jina et al., 2010),

  • Acil kontraspesiyon (AmerikanObstetrikler ve Jinekolojistler Koleji, 2010)

  • Acil kontrasepsiyon için müdahaleler (Cheng et al., 2008), Cochrane Collaboration sistematik derlemesi.

 

Bu dört rehberin ilaç tavsiyesi açısından karşılaştırılması, Cheng ve arkadaşları dışında tüm grupların östrojen-progestogen kombinasyon hapları ikinci seçenek olmak üzere, birinci seçenek ilaç olarak sade-progestogenlu acil kontraseptif hapları önerdiğini gösteriyor. Cheng ve arkadaşları tersine, mifepristonu birinci seçenek olarak öneriyor, bunu ikinci sırada izleyerek sade-progestogen haplar öneriliyor, ondan sonra östrojen-progestogen kombine tedavi geliyor. Ancak, acil kontrasepsiyon için gereken dozajda mifepriston sadece dört ülkede bulunuyor ve WHO tarafından tavsiye edilmiyor

 

Tüm gruplar, eğer kontrendike değilse acil kontrasepsiyon olarak bakırlı IUD’lerin de kullanılabileceği konusunda anlaşıyor. Yine dört grup da, eğer kullanılacaksa acil kontraseptif hapların etkiyi maksimize etmek için korunmasız ilişkiden (veya tecavüz) sonra mümkün olduğunca erken kullanılması gerektiğinde anlaşıyor, Cheng ve arkadaşları (2008) bunun ilk 24 saat içinde yapılması gerektiğini özelikle belirtiyor. Yine tüm grupların anlaştığı bir nokta, etkinliğinin zamanla azalmasına rağmen bu ilaçlara korunmasız ilişkiden (veya tecavüz) sonraki 5 güne kadar başlanabileceğidir.

 

. . .

 

Kanıtlardan tavsiyeye

RGG genel popülasyon için geçerli acil kontrasepsiyon rehberlerinin cinsel saldırıya uğramış kadınlar için de geçerli olması gerektiğini kabul etti ve buna uygun olarak tavsiyelerini yukarıdaki rehberlerin derlenmesine dayanarak geliştirdi.

 

. . .

 

Tavsiyeler

Tavsiye 12. Etkinin maksimal olması için ideal zaman mümkün olduğunca erken olsa da, cinsel saldırının ilk 5 günü içinde başvuran kurbanlara acil kontrasepsiyon önerin.

Kanıt kalitesi: Orta

Kanıt kuvveti: Kuvvetli

 

Açıklamalar

(a) 3 gün içinde verildiğinde daha etkili olup, 5 güne (120 saat) kadar verilebilirse de, eğer kullanılacaksa, acil kontrasepsiyona tecavüz sonrası mümkün olduğu kadar erken başlanmalıdır.

 

Tavsiye 13. Sağlıkçılar eğer mevcutsa levonorgestrel önermelidir. 1,5 mg tek doz tavsiye edilir, 12-24 saat ara ile verilen 0.75 mg’lık iki doz kadar etkilidir. Eğer levonorgestrel yoksa, anti emetikle birlikte kombine östrojen-progestogen rejimi önerilebilir. Eğer acil oral kontrasepsiyon yoksa; fizibilitesi olması halinde bakırlı IUD önerilebilir. Cinsel yolla bulaşan hastalık riskini hesaba katarak IUD tıbbi yönden uygun kurbanlara cinsel saldırı sonrası 5 güne kadar takılabilir (bakınız WHO tıbbi uygunluk kriterleri, 2010).

Kanıt kalitesi: Orta

Tavsiye kuvveti: Kuvvetli

 

Açıklamalar

(a) RGG ilaçların bazı kontrendikasyonları ve yan etkilerini tartıştı. Piyasadaki acil kontraseptif haplar, ileri derecede güvenlidir ve iyi tolere edilir; tezgah üstü kurallarındaki kriterleri karşılar.

(b) Ulipristal asetat, yeni bir ilaç olup levonorgestrel kadar ya da daha etkili görünmektedir. Yan etki profili de levonorgestrel’a benzer görünmekle beraber, henüz WHO temel ilaçlar listesine (WHO, 2011) eklenmemiştir, ancak daha ileri kanıtlar bunu değiştirebilir. Levonorgestrel daha ucuz ve nispeten daya yaygın olarak bulunabiliyor.  

(c) Eğer bakırlı IUD kullanılacaksa, tecavüzü izleyerek yükselen cinsel yolla bulaşan hastalık (CYBH) riski göz önüne alınmalıdır. IUD’ler acil kontrasepsiyon için etkin bir yöntem olup, buna ihtiyaç duyan kadının tercihine sunulmalıdır  

(d) Gebelik testi istenmez, ancak eğer yapılmış ve pozitif çıkmışsa acil kontrasepsiyon etkin olmayacaktır veya gereksizdir.

 

Tavsiye 14. Eğer kadın acil kontrasepsiyon için gereken süreden sonra  (5 gün) başvurursa, acil kontrasepsiyon başarılı olmazsa ya da kadın tecavüz sonucunda gebe kalmışsa, ulusal yasalara uygun güvenli abort önerilmelidir.

Kanıt kalitesi: İlişkili kanıt bulunamadı

Tavsiye kuvveti: Kuvvetli

 

Açıklamalar

(a) Düşüğe izin yoksa evlat edinme gibi başka opsiyonlar kadın ile birlikte araştırılmalıdır.

 

3.1.3. Temas sorası HIV korunması: Tedavi ve tedaviye sadakat

Cinsel saldırı ile birlikte HIV geçişi olabilir. HIV’in cinsel yolla bulaşma oranı düşük olmakla beraber (Boily et al., 2009) riski belirlemek güçtür ve cinsel saldırının bu riski belirleyen birkaç karakteristiği vardır (yırtık potansiyeli, çok sayıda tecavüzcü gibi). Bu nedenle özellikle prevalansın yüksek olduğu yerlerde, HIV enfeksiyonuna karşı temas sonrası korunma (TSK) kurallarını desteklemek için kuvvetli etik tartışmalar vardır.

 

Kanıtların özeti: Tedavi

Bilimsel literatürün araştırılmasında, cinsel saldırı kurbanları için HIV’e karşı TSK’nın etkisini inceleyen PICOT sorusunda belirtilen kriterlerin tümünü karşılayan bir araştırma belirlenemedi. Ancak tüm PICOT kriterlerini tutmasa da cinsel saldırı kurbanlarında HIV’e karşı TSK’nın etkisi üzerine odaklı dört çalışma belirlendi (Wiebe et al, 2000; Drezett, 2002; Garcia et al., 2005; Roland et al., 2012). Bu önemli konuya biraz ışık tutmak için bu çalışmalar derlendi.

 

 . . .

 

Kanıtlardan tavsiyeye: tedavi

Cinsel saldırı kurbanlarına HIV’e karşı TSK uygulaması üzerinde araştırmalar sınırlı ve bu konuda klinik araştırma çalışmaları yapılması ihtimali çok düşük (etik ve lojistik nedenlerle) olduğundan tavsiyelerin, hayvan çalışmaları dahil başka çalışmalar ya da cinsel saldırı kurbanları dışındaki insanlarda yürütülen çalışmalardan çıkarılan bilgilerle geliştirilmesi gerekir. Örneğin, bir vaka kontrol çalışmasından sağlanan, iğne batması şeklinde maruziyetten sonra kısa süreli bir antiretroviral tedavinin HIV geçişini etkin olarak azalttığında dair kanıtlar bulunuyor (Cardo et al, 1997). Bu nedenle bu rehber için geliştirilen tavsiyelerde konu ile ilişkili diğer rehberler göz önüne alındı. (CDC 2010; Jina R et al., 2010; WHO 2008). 

 

RGG tüm durumlarda kanıtların genelleştirilebilme durumunu tartıştı. Birçok kadın, HIV’e karşı TSK tedavisinin etkili olabilmesi için gereken 28 günlük tedaviyi tamamlamadı. Bu bazı ilaçların yan etkilerine bağlı ayrıca cinsel saldırının emosyonel sonuçları ile de ilişkili olabilir. İlaveten HIV’e karşı TSK temini ile ilgili kaynaksal ve lojistik etkiler de vardır. Bunları hesaba katarak RGG, bu tedavinin HIV prevalansının düşük olduğu bölgelerde rutin olarak kullanılmasının gerekip gerekmediğini sorguladı. Sağlık siteminin; altına düşüldüğü bölgelerde rutin korunma tedavisi önerilmemesini isteyebileceği bir prevalans sınır noktası belirlemesi önerisi var. Ek olarak, bazı durumlarda saldırganın ferden kadını enfekte etme riski düşüktür. Bu yüzden özellikle prevalansın düşük olduğu bölgelerde kadına korunma tedavisi önerilmeden önce kadınla riskin konsülte edilmesi üzerinde anlaşmaya varıldı

 

Kanıtların özeti: Tedaviye sadakat

Bilimsel literatürün araştırılmasında, cinsel saldırı kurbanlarının HIV’e karşı TSK tedavisine bağlılığını güçlendirmeye yönelik müdahalelerin etkisini araştıran ve tüm PICOT kriterlerini tutan bir araştırma bulunamadı. Ancak tüm PICOT kriterlerini tutmasa da (yani çalışma popülasyonunda cinsel saldırıya uğramış kadınların yanı sıra kız çocukları da var)  bu konuyu araştıran bir çalışma belirlendi  (Abrahams et al., 2010). Bu önemli konuya biraz ışık tutmak için bu çalışma incelendi.

 

Abrahams ve arkadaşları telefon yolu ile sağlanan psikososyal desteğin HIV’e karşı TSK tedavisine sadakati artırıp artırmayacağını araştırdılar.

 

. . .

 

Sonuçlar, müdahalenin etkili bulunmadığını gösterdi. Hem müdahale hem de kıyaslama grubunda tedaviye bağlılık, benzer şekilde ileri derecede düşük bulundu. (Devam edecek)

 

 Orijinal rapor için: Kadına Karşı Şiddet WHO Raporu

 

Kadına şiddet 1  / Kadına şiddet 2 / Kadına şiddet  3 / Kadına şiddet 4 / Kadına şiddet 5 / Kadına şiddet 7 / Kadına şiddet 8  / Kadına şiddet 9 / Kadına şiddet  10  / Kadına şiddet 11      

Please reload

Son Paylaşımlar
Please reload

Arşiv
Please reload

© 2023 by Natural Remedies. Proudly created with Wix.com

  • b-facebook
  • Twitter Round
  • b-googleplus