Premenopozal Kadınlarda Hirsutizmin Değerlendirme ve Tedavisi: Endokrin Derneği Klinik Pratik Rehber

The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism’den özet çevirisi

Açıklamalar / Kanıtlar

1.0.1 Hirsutizmin tanımı

Hirsutizm tıbbi olarak kadında erkek paterni görünüşünde aşırı terminal kıl bulunması olarak tanımlanır. Ferriman-Gallwey hirsutizm skoru ≥8 ile gösterilir, çünkü bu bölgelerde biraz kıl gelişimi normaldir ama üreme çağındaki siyah ve beyaz kadınların %5’ten azında total skor 7’nin üzerindedir. Yaygın olarak kullanılmakla beraber bu skorlama sistemi, sübjektif doğası dâhil bazı kısıtlamalar taşır. Örneğin totali anormal dereceye yükseltmeyen, fokal olarak yüksek bir skoru (fokal hirsutizm) açıklayamaz, yanaklar ve kalçalar gibi androjene hassas bölgeler hakkında yorum yapamaz, başka popülasyonlara ait normatif bilgiler eksiktir. Dahası bu skor kıllanmanın, kişinin iyilik halini ne boyutta etkilediğini göstermez.

Hirsutizm, kalıtsal ya da belli ilaçların sonucu olan generalize aşırı aşırı kıllanmadan (hipertrikoz) ayrılmalıdır. Hipertrikoz, yaygındır, non-seksüel bir patern gösterir ve aşırı androjen şiddetlendirebilse de nedeni aşırı androjen değildir.

. . .

1.1 Kanıtlar

Hirsutizm bir klinik tanıdır. İzole hafif hirsutizm olgularının (Ferriman-Galwey skoru 8-15) yarı kadarı hiperandrojenemi ile ilişkisiz görülür. Olguların kalanında ve daha şiddetli hirsutizm vakalarının çoğunda plazmada total ve serbest testosteron düzeyleri yüksektir. Ancak hirsutizm skoru androjen düzeyi ile iyi korelasyon göstermez; bunun aşikar nedeni, androjene bağımlı pilosebase foliküllerin androjene cevabının ciddi derecede değişken olmasıdır.

Bir yandan, hirsutizm ille de aşırı androjen üretimini göstermez, böylece hirsutizm tedavisi önemli derecede etiyolojiden bağımsızdır. Bir yandan da hirsutizm, altta yatan, spesifik tedavi gerektiren bir tıbbi rahatsızlığın potansiyel göstergesidir. Ve böylesi bir hastalığın fertilite, tıbbi riskler ve genetik danışmanlık açısından özellikli sonuçları olabilir. Farklı tanısal yaklaşımların mali etkinliği, hasta tarafından kabul edilebilirliği ve sonuçlara etkisi belirsizdir; uzmanların kullandığı farklı tanısal stratejiler bu belirsizliği yansıtır.

Seçilmiş hirsutizmli kadınlarda tanısal çalışmaların amacı spesifik etiyolojiyi belirleme ve hastalığın ilerlemesi nedeni ile tedaviyi planlamak için hastayı yeniden değerlendirerek bir temel sağlamaktır.

. . .

Androjen fazlalığını araştırma kararı hirsutizmli hastada bu anormalliğin görülme ihtimaline dayanır. Hirsutizmi hafif ve adetleri düzenli olup sekonder bir neden telkin eden belirtileri olmayan (yeterli zaman süren tedaviye cevap vermeyenler dâhil) kadınların çoğunda aşırı androjen üretimi ihtimali çok düşüktür. Ancak normal kıl dağılımındaki etnik farklardan dolayı, Asyalı kadınlarda hafif hirsutizm bile aşırı androjen üretimine işaret edebilir. Tersine olarak orta derecede ya da şiddetli hirsutizmi olan kadınlar ya da altta yatan hastalık telkin eden özellikleri olanlarda aşırı androjen üretimi olma ihtimali daha fazladır.

Hirsutizmin hızlı gelişmesi ya da tedaviye rağmen ilerleyici olması ya da virilizasyon belirtileri (kliteromegali ya da kas kitlesinde artma) bir androjen üreten tümör ihtimalini artırır. Ancak sadece orta derecede fazla androjen üreten tümörler, belirsiz tablolar oluşturur.

Standart testler, anabolik ve androjenik steroidleri belirlemekte başarısız olduğu için, hekim özellikle sporcular, endometriyozisli veya cinsel işlev bozukluğu olan hastalarda androjenik ilaç kullanım öyküsünü öğrenmelidir. Valproik asit plazma testosteron düzeylerini artıran tek antikonvülsan ilaçtır.

Hirsutizm nedeni olarak PKOS’un sık görülmesi, tıbbi riskleri ile birlikte anovülasyon belirtileri (menstrual düzensizlik) veya infertilite, santral şişmanlık, anormal karbonhidrat ve lipid metabolizması, akantozis nigrikans veya tip 2 diyabet aile hikâyesi belirtileri aramayı gerektirir. Mesntrual düzensizlik gibi belirtiler olduğunda, normal derecede hirsutizm dahi genellikle hiperandrojenemi ile birliktedir.

Orta ya da şiddetli hirsutizmi olan ve testosteron düzeyi yükselmiş bir kadında en yüksek ihtimal PKOS olmasına rağmen klinisyenin, yeterince sık görülen, doğal hikâyeleri önemli derecede ters ve tedavi edilebilen başka durumları da (örneğin gebelik, over veya adrenal neoplazmı, endokrinopatiler) ekarte etmesi gerekir. Farklı alt uzmanlar farklı stratejiler kullanır. Bu değerlendirme tipik olarak aşağıdaki testleri içerir:

  • Amenoreli hastalarda gebelik testi

  • Over tümörü ya da polikistik over yakalamak için pelvik ultrason

  • Hiperprolaktinemiyi dışlamak için prolaktin seviyesi

  • Adrenal hiperandrojenizmi dışlamak için DHEAS ve sabah erken 17-hidroksiprogesteron,

  • Eğer bu durumların başka özellikleri versa Cushing sendromu, tiroid işlev bozukluğu veya akromegali için değerlendirme.

. . .

2.0. Kanıtlar

Hirsutizm gelişimi, kanda dolaşan androjen konsantrasyonuna bağlı olup kıl folikülünün lokal ortamdaki androjene cevabıdır. Bu nedenle hirsutizm tedavisinde tek tek ya da kombine olarak kullanılabilen iki yaklaşım mevcuttur:

(a) androjen üretim ve eylemini hedefleyen farmakolojik tedaviler,

(b) kozmetik yaklaşımlar, elektroliz ve fotoepilasyon (lazer ve IPL) dahil kıl giderme için uygulanan doğrudan metodlar.

Uzmanlar sıklıkla tedavi tavsiyelerini, hirsutizmin Ferriman-Gallwey skorlarına göre şiddetine (hafif: skor 8–15, veya şiddetli: skor >15) dayanarak yaparlar ancak bu yaklaşımın birkaç kısıtlaması vardır:

1) Birçok klinisyen, Ferriman-Gallwey skorlarını hesaplamaya yabancıdır;

2) çoğu kadın hekime ilk başvurusundan önce kozmetik önlemler kullanmış ve ilaç tedavisi esnasında da kullanmaya devam etmektedir ki bu durum doğru bir skor belirlemeyi imkansız kılar ve

3) tedavi kararları aşırı kıllanmanın hastanın iyilik haline etkisi ile orantılı olmalıdır; yani skoru düşük bazı kadınlar daha stresli olup daha agresif bir tedavi isteyebilirken skorları daha yüksek başka kadınlar daha az rahatsız olabilir. Tedavi edilmiş olsun ya da olmasın kadında ek tedavi aramak için yeterince stres yaratan hirsutizmi, hastanın önemsediği hirsutizm olarak anacağız. . . . .

2.1.1 Kanıtlar

Monoterapi – oral kontraseptifler

Oral kontraseptiflerde güçlü bir sentetik östrojen etinil östradiol bir progestinle kombine olarak bulunur. Bu progestinlerin çoğu testosteron türevidir ve laboratuvar markerleri üzerine hafif derecelerde androjenite gösterir. Siproteron asetat ve drospirenon dâhil başka progestinler yapısal olarak testosteronla ilişkisizdir ve androjen reseptör antagonisti gibi davranırlar.

Oral kontraseptif tedavi hiperandrojenizmi birkaç mekanizma ile geriletir. . . .

. . . sistematik derlememizde hirsutizmi olan kadınlarda bir plasebo kontrollü, randomize araştırma ve bir de oral kontraseptifleri tedavi verilmemesine karşı kıyaslayan araştırma bulduk. Bu araştırmaların önemli metodolojik kısıtlamaları var (örneğin körleme olmaması, yerleşim gizlemesinin belirsizliği) ve sonuçları kesin değil ve eksik bildirilmiş. Bu suretle bu tavsiyeyi destekleyen kanıtlar çok düşük kaliteli.

2.2.1 Kanıtlar

“Kalıcı” kıl azaltma metodları: Fotoepilasyon ve elektroliz

Çok sayıda fotoepilasyon cihazı (lazer ve IPL cihazları) U.S. FDA tarafından “kalıcı kıl giderme” için değil “kalıcı kıl azaltma” için onay aldı. Kalıcı kıl azaltma, belli bir tedavi rejiminden sonra terminal kıl sayısında, kıl foliküllerinin tam büyüme siklusundan (vücut bölgesine göre 4 -12 ay) daha uzun süreyle sebat eden, %30 veya daha fazla azalma olarak tanımlanıyor: www.fda.gov

Elektroliz de bir kalıcı kıl azaltma metodu olarak kabul edilir.

. . .

Kaynak

Evaluation and Treatment of Hirsutism in Premenopausal Women: An Endocrine Society Clinical Practice GuidelineKathryn A. Martin, R. Jeffrey Chang, David A. Ehrmann, Lourdes Ibanez, Rogerio A. Lobo, Robert L. Rosenfield, Jerry Shapiro, Victor M. Montori, and Brian A. Swiglo. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, Vol. 93, issue 4, pages 1105-1120, 2008.

Orijinal kaynak için: Hirsutizm

Son Paylaşımlar
Arşiv

© 2023 by Natural Remedies. Proudly created with Wix.com

  • b-facebook
  • Twitter Round
  • b-googleplus