Çocuk Ve Ergenlerde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğuna Karşı Amfetaminler


Foto: Konrad Summers

Cochrane derleme özeti

Arka plan

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHAB) çocuk ve ergenleri etkileyen olağan bir problemdir. Hastalık dikkat kaybı (kolayca kafası karışabilen, işe odaklanamayan), impulsivite (sabırsız; düşünmeden hareket eden) ve hiperaktivite (yerinde duramayan; sürekli hareketli) ile karakterizedir. DEHAB tedavisinde en sık kullanılanlar uyarıcı ilaçlar olan amfetamin grubudur. DEHAB ile birlikte görülen belirtilerinin şiddetini azalttığı düşünülür.

Derleme sorusu

DEHAB tanısı konan çocuk ve ergenler (18 yaş altı) hastalığın ana belirtilerini azaltması için ilaç almayan ya da plasebo alan çocuk ve ergenlere göre amfateminlerle tedaviden fayda sağlar mı?

Çalışma özellikleri

2015 Ağustosu itibarıyla 3 -17 yaşlar arasında 2675 çocuk üzerinde yürütülen 23 randomize kontrollü araştırma belirledik. Bu çalışmalarda amfetaminler plasebo ile kıyaslandı. Üç farklı tipte amfetamin araştırıldı: deksamfetamin, lisdeksamfetamin ve karışık amfetamin tuzları. Derlenen araştırmaların süresi 14 gün 265 gün arasındaydı. Çalışmalar ABD ve Avrupa’da yürütüldü.

Ana sonuçlar

Amfetaminlerin kısa vadede DEHAB’ın ana belirtilerini iyileştirmede etkili olduğunu ancak tedavi ile birlikte uyku problemleri, iştah azalması ve mide ağrısı gibi ters olaylar yaşama riskinde yükselme de görüldüğünü bulduk. Bir tip amfetaminin diğerinden iyi olduğuna dair kanıt bulamadık ve uzun süreli etki eden amfetaminlerle kısa süreli etki edenler arasında fark bulamadık.

Kanıt kalitesi

Derlenen çalışmaların kalitesi dizayn problemleri ve çalışmalar arasında geniş farklar olmasına bağlı olarak düşükle çok düşük arasındaydı. Daha uzun süreli, iyi dizayn edilmiş ve net bildirimler yapan randomize kontrolü araştırmalar gerekiyor, bu suretle amfetaminlerin uzun süreli etkileri (hem pozitif hem de negatif) daha iyi anlaşılabilir.

Yazarların kararı

Derlenen çalışmaların çoğunda kayırma hatası riski yüksek olup kanıtların genel kalitesi çoğu sonuçlar için düşükle çok düşük arasındaydı. Amfetaminler DEHAB’ın ana belirtilerini azaltmada etkili görünmekle beraber bir seri ters etkiyle birliktelik gösterdi. Bu derlemede herhangi bir amfetamin türevini diğerine karşı destekleyen kanıt bulunamadı ve uzun etkili ve kısa etkili amfetamin preparatları arasında herhangi bir fark göstermedi. İleride yapılacak çalışmalar daha uzun süreli olmalı (yani 12 aydan uzun) daha fazla psiko-sosyal sonuç ölçütü araştırılmalı (yani yaşam kalitesi ve ebeveyn stres durumu) ve şeffaf bildirimler yapmalıdır.

Kaynak

Punja S, Shamseer L, Hartling L, Urichuk L, Vandermeer B, Nikles J, Vohra S. Amphetamines for attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) in children and adolescents. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016, Issue 2. Art. No.: CD009996. DOI: 10.1002/14651858.CD009996.pub2

Orijinal özet için: DEHAB’da Amfetamin

Tam metin için: Tıbbi Özet Ve Tam Metin

Son Paylaşımlar
Arşiv