Demans Tedavisinde Omega-3 Yağ Asitleri

Foto: Henry Clarke / Wellcome Library, London

Cochrane derleme özeti

Arka plan

Omega 3 çoklu doymamış yağ asitlerinin (omega 3 ÇDYA’lar) beyin işlevi üzerine faydalı etkileri olduğu kabul edilir.

Demanslı hastaların hafızada ve günlük iş-güçlerini yürütebilme yetisinde gerilemeyi iyileştirebileceği ya da azaltabileceği öne sürülmüş bulunuyor. Bu derlemede takviye şeklinde ya da zenginleştirilmiş diyetle verilen omega 3 ÇDYA’ların en sık görülen tipte demans hatalarında plaseboyla kıyaslayan randomize kontrollü çalışmaları araştırdık.

Derlenen araştırmalar

Hafif ya da orta şiddette Alzheimer hastalığı olan toplam 632 hasta üzerinde yürütülmüş 3 araştırmayı derledik. Başka tipte demanslarla ilgili yapılmış çalışma bulamadık. Araştırmaların kalitesi iyiydi. Katılımcılar gruplara rastgele yerleştirildi Katılımcılar ve araştırmacıların çoğu verilen tedaviden habersizdi.

Sonuçlar

Araştırma sonuçları kombine edildiğinde 6 ay süreyle omega 3 ÇDYA takviyesi almanın bilişim (öğrenme ve anlama), günlük işlevler, yaşam kalitesi ve ruh sağlığına etkisi olmadığını bulduk. Çok küçük bir çalışmada omega 3 ÇDYA’ların daha uzun süre alındığında alışveriş gibi karmaşık günlük aktiviteleri iyileştirdiği gözlendi. Ancak kanıt kalitesi ancak orta düzeydeydi bu nedenle bunun başka çalışmalarla konfirme edilmesi gerekiyor. Omega 3 ÇDYA’lar hastalığın genel şiddeti hakkındaki değerlendirme ölçütlerine etki göstermedi. Araştırmalarda yan etkiler çok iyi raporlanmadı ancak hiçbiri sağlığa ciddi bir zararlı etki bildirmedi.

Karar

Toplu olarak ölçtüğümüz etkilerin çoğu için kanıt kalitesi orta ya da yüksek kalitedeydi, ama hafif-orta şiddette Alzheimer hastalarında omega 3 ÇDYA takviyeleriyle ne fayda ne de zarar kanıtı bulamadık. Başka tipte demans hastalarında etkiler belirsiz.

Yazarların kararı

Omega 3 ÇDYA takviyelerinin hafif orta arası şiddette Alzheimer hastalığı tedavisinde etkinliğine dair ikna edici kanıt olmadığını bulduk. Bu sonuç demanslı hastalarla ilgili tüm sonuç ölçütlerinde tutarlı bulundu. Omega 3 ÇDYA’ların ters etkileri düşük göründü, ancak bu derlemede birleştirilen kanıtlara dayanarak tolerabilite üzerine kesin sonuç beyanında bulunamıyoruz. Başka popülasyonlarda etki belirsiz.

Bilimsel Özet

Arka plan

Balık ve bitkisel kaynaklı omega-3 çoklu doymamış yağ asitleri, demansın ilerlemesini yavaşlatma ve beyin fonksiyonlarını iyileştirmede umut veren bir ilaç dışı alternatif olarak görülür. Bu görüş ağırlıkla preklinik çalışmalar ve epidemiyolojik araştırmalara dayanır. Açıklayıcı modeller, omega-3 ÇDYA’ların beyin nöronlarının bütünlüğünde oynadığı rolü, hücre membranlarındaki koruyucu antioksidan etkisini ve Alzheimer’in özel patolojisiyle doğrudan ilişkili potansiyel nörokimyasal mekanizmaları hedefler. Epidemiyolojik araştırmalarda demanslı hastalarda kötü beslenme kanıtları da bulundu. Bunlar ve insanlarda sentez edilememesi göz önüne alındığında, omega-3 ÇDYA’lar demansa karşı umut verici bir tedavi seçeneği olabilir.

Amaç

Demanslı hastaların tedavisinde omega-3 ÇDYA kullanımının etkinlik ve güvenliğini değerlendirmeyi hedefledik.

Araştırma stratejisi

Specialized Register of the Cochrane Dementia and Cognitive Improvement Group (ALOIS), MEDLINE, EMBASE, PsycINFO, CINAHL, ClinicalTrials.gov ve the World Health Organization (WHO) portal/ICTRP veri tabanlarını 10 Aralık 2015 tarihine kadar taradık. Omega-3 takviyesi üreticileriyle temas kurduk ve öneli makaleler ve seçilen araştırmaların referans listelerini taradık.

Seçim kriterleri

Alzheimer hastalığı (AH), vasküler demans (VD), Lewy cisimli demans (LCB), Parkinson hastalığı demansı (PHD) ve frontoremporal demans (FTD) hastalarına, takviye ya da diyet zenginleştirme şeklinde verilen omega-3 ÇDYA takviyeleriyle yapılan RKA’ları seçtik.

Veri toplama ve analiz

Birincil sonuç ölçütü olarak global ve spesifik işlevlerde değişim, işlevsel performans, demans şiddeti ve ters etkiler seçildi.

İki yazarımız birbirinden bağımsız olarak çalışmaları seçti, verileri çıkardı ve kayırma hatası riskini değerlendirdi. Kanıt kalitesini GRADE yaklaşımıyla belirledik. Araştırma yazarlarından yayınlanmamış verileri sağladık ve ters etki bilgilerini topladık. Erişilebilen 6 aydaki sonuç ölçütlerinin meta analizini yaptık.

Anahtar sonuçlar

Hafiften ortaya şiddette AH olan 632 katılımcıda omega-3 ÇDYA’ları 6, 12 ve 18 aylık izlemlerle araştıran randomize, plasebo kontrollü ve kıyaslanabilir 3 araştırmayı derledik. Başka tipte demansları araştıran çalışma bulunmadı.

Bulunan araştırmaların metodolojik kalitesi yüksekti. Sonuç ölçütlerinin çoğu için genel kanıt kalitesi yüksek bulundu.

Omega-3 ÇDYA’ların 6 ayda Alzheimer Hastalığı Değerlendirme skalasının Bilişsel alt skalasıyla ölçülen bilişsel işleve faydasına dair kanıt bulunmadı (standardize ortalama fark (SOF) -0.02, %95 güven aralığı (GA) -0.19 - 0.15; 566 katılımcı; 3 çalışma; yüksek kalitede kanıt). Mini-Mental Durum Muayenesinde fark bulunmadı (ortalama fark (OF) 0.18, %95 GA -1.05 - 1.41; 202 katılımcı; 2 çalışma; yüksek kalitede kanıt). Günlük yaşam aktivitelerinde de fark bulunmadı (SOF -0.02, %95 GA -0.19 - 0.16; 544 katılımcı; 2 çalışma; yüksek kalitede kanıt).

6 aylık tedavinin demansın, Klinik Demans Değerlendirmesi - Hücrelerin Toplamı (CDR-SOB) ile ölçülen şiddetine etkisi olmadı (OF -0.00, %95 GA -0.58 - 0.57; 542 katılımcı; 2 çalışma; yüksek kalitede kanıt) ve Alzheimer Hastalığı Yaşam Kalitesi skalasıyla ölçülen yaşam kalitesine etkisi olmadı (OF -0.10, %95 GA -1.28 - 1.08; 322 katılımcı; 1 çalışma; yüksek kalitede kanıt).

6 ayda Montgomery-Åsberg Depresyon Dereceleme Skalasıyla ölçülen ruh sağlığında fark bulunmadı (OF -0.10, %95 GA -0.74 - 0.54; 178 katılımcı: 1 çalışma; yüksek kalitede kanıt) veya Nöropsikiyatrik Envanter’de de fark bulunmadı (SOF 0.10, %95 GA -0.07 - 0.27; 543 katılımcı; 2 çalışma; yüksek kalitede kanıt).

Sadece 1 küçük araştırma omega-3 ÇDYA’larla günlük yaşamın enstrüman kullanımlı aktivitelerinde 12 aylık tedavi sonunda fayda gösterdi (OF -3.50, 95% GA -4.30 ile -2.70; 22 katılımcı; orta kalitede kanıt).

Derlenen araştırmalarda spesifik bilişsel işlev ölçülmedi; ters olaylar iyi raporlanmadı. İki çalışmada ters olayların hafif olduğu ve genel sıklıklarının plasebodan farklı olmadığı ifade edildi. Bir araştırmadan sağlanan veriler, 18 ayda herhangi bir yan etki görülme sıklığında fark olmadığını (risk oranı (RO) 1.02, %95 GA 0.95 - 1.10; 402 katılımcı; 1 çalışma; orta kalitede kanıt) veya herhangi bir ciddi yan etki görülme sıklığında fark olmadığını gösterdi (RO 1.05, %95 GA 0.78 - 1.41; 402 katılımcı; 1 çalışma; yüksek kalitede kanıt).

Kaynak

Burckhardt M, Herke M, Wustmann T, Watzke S, Langer G, Fink A. Omega-3 fatty acids for the treatment of dementia. Cochrane Database of Systematic Reviews 2016, Issue 4. Art. No.: CD009002. DOI: 10.1002/14651858.CD009002.pub3

Orijinal özet için: Alzheimer Tedavisinde Omega 3

Tam metin için: Tıbbi Özet Ve Tam Metin

Son Paylaşımlar
Arşiv