Periodontitis Tedavisi Görmüş Bireylerde Dişlerin Korunmasında Destekleyici Periodontal Tedavi


Solda PDT yapılmış, sağda kontrol dişler. Foto: Ichinose-Tsuno A, Aoki A, Takeuchi Y, Kirikae T, Shimbo T, Lee MC, Yoshino F, Maruoka Y, Itoh T, Ishikawa I, Izumi Y - BMC Oral Health (2014)

Çeviri: Ceren Gökmenoğlu *

Cochrane derleme özeti

Arka plan

Periodontitis (dişeti hastalığı) dişleri destekleyen kemik ve dişeti dokusunun iltihabını ve yıkımını uyaran bakterilerin neden olduğu kronik bir durumdur. Periodontitis tedavisi gören bireyler düzenli destekleyici periodontal tedavi (DPT) yoluyla enfeksiyonun tekrarlamasını ve hastalığın ilerleme olasılığını azaltabilir. DPT, periodontitis olması gerektiği gibi tedavi edildiğinde, yani enflamasyon kontrol altına alındığında ve dişi destekleyen kemik ve dişeti dokularının yıkımı durdurulduğunda başlar. DPT uzun vadede ağrı, aşırı mobilite veya kalıcı enfeksiyon olmaksızın dişleri fonksiyonda tutmayı amaçlar. DPT genel anlamda, diş hekimi tarafından mükemmel ağız bakımının sağlanmasını, hastalığın ilerlemesi ya da tekrarlaması ihtimaline karşı sık aralıklarla takibini ve mikrobiyal birikintilerin uzaklaştırılmasını içerir. DPT’nin başarısı, bir dizi uzun süreli, retrospektif çalışmayla gösterilmiş olsa da, randomize kontrollü araştırma (RKA) kanıtlarının göz önüne bulundurulması önemlidir.

Derleme sorusu

Bu derlemede daha önce periodontitis tedavisi gören yetişkinlerde farklı DPT yaklaşımlarının etkileri araştırıldı.

Çalışma özellikleri

8 Mayıs 2017 tarihine kadar olan tıbbi ve dental literatürü araştırdık. Yaşları 31 ila 85 arasında değişen toplam 307 katılımcıyla yapılmış 4 uygun RKA bulduk. Tüm hastalar daha önceden orta ila şiddetli periodontitis için tedavi görmüş ve en az üç ay DPT programına katılmıştı. Çalışmalarda katılımcılar, DPT programları başladıktan sonra en az 12 ay boyunca değerlendirildi.

Çalışmalar şunları karşılaştırıldı: profesyonel temizliğe ilave bir antibiyotik kullanımı (bir çalışmada doksisiklin, bir diğerinde minosiklin); tek başına diş yüzeyi ve kök yüzeyi temizliğine ek olarak fotodinamik tedavi kullanımı ve bir uzmana kıyasla pratisyen diş hekimi tarafından yapılan DPT. Sadece izleme karşı DPT’nin etkilerini, farklı zaman aralıklarıyla yapılan DPT’nin etkilerini ve farklı yaklaşımlar ya da teknolojilerle yapılan mekanik diş yüzeyi ve kök yüzeyi temizliğinin etkilerini karşılaştıran RKA tespit edilemedi.

Çalışmaların hiçbirinde diş kaybı bildirmedi. Ancak çalışmalarda, sondalamada kanama, klinik ataşman seviyesi ve sondalanan cep derinliği dahil, enflamasyon ve olası periodontal hastalık ilerleyişi işaretleri incelendi.

Anahtar sonuçlar

Çok kısıtlı miktardaki kanıt, DPT sırasında dişin idamesini iyileştirmede bir yaklaşımın diğerlerinden daha iyi olduğu konusunda yeterli olmadı.

Düşük ila çok düşük kalitedeki kanıtlar, ilave tedavilerin tek başına mekanik diş yüzeyi ve kök yüzeyi temizliğine kıyasla, DPT’ye herhangi bir ek fayda sağlamayabileceğini gösteriyor.

Çok düşük kalitedeki kanıtlar genel diş hekimleri tarafından özel talimatlara uyarak gerçekleştirilen DPT’nin uzman hekim tedavisi kadar etkili olabileceğini gösteriyor.

Genel olarak; dişlerin idamesi, dişeti sağlığının desteklenmesi ve hastalığın tekrarlamasının engellenmesinde DPT’de belirli bir yaklaşımın veya ilave bir tedavinin önerilmesi için yeterli kanıt bulunmuyor.

Kanıt kalitesi

Yalnızca dört küçük çalışma bulundu ve bunlardan sadece bir tanesinde kayırma hatası riski düşüktü. Kanıtların düşük ya da çok düşük kalitede olduğuna karar verdik, bu nedenle çalışmaların sonuçlarından çıkarılan herhangi bir karardan emin olamıyoruz.

Yazarların kararı

Genel olarak, DPT sırasında diş bakımını iyileştirmek için farklı protokollerin veya yardımcı stratejilerin üstünlüğünü belirleyecek yeterli kanıt yok. Hiçbir araştırma DPT'yi sadece izleme karşı değerlendirmedi. Yapılan karşılaştırmalarda sağlanan kanıtlar düşük ya da çok düşük kalitede ve sonuç raporlamadaki farklılıklar kanıt sağlamayı engelliyor. Bu derlemenin hedeflerine yönelik olarak, tek tip tanımlar ve sonuç ölçütleri kullanan daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.

Arka plan

Periodontitis bakteriler tarafından başlatılan, dişleri destekleyen kemiği ve bağ dokusunu yıkan kronik iltihabi bir hastalıktır. Aktif periodontal tedavi, öncelikle bakteriyel birikintilerin ortadan kaldırılması yoluyla iltihabi cevabı azaltmayı amaçlamaktadır. Tedavinin tamamlanması ve enflamasyonun durdurulmasının ardından, enfeksiyonun tekrarlaması ve hastalığın ilerleme olasılığını azaltmak, uzun vadede ağrı, aşırı mobilite veya kalıcı enfeksiyon olmaksızın dişlerin idamesi ve ilgili ağız hastalıklarını önlemek için, hastaya destekleyici periodontal tedavi (DPT) uygulanmaktadır.

Amerikan Periodontoloji Akademisi’ne göre, DPT normal bir dental takip muayenesinin tüm bileşenlerini içermeli, bunun yanı sıra periodontal yeniden-değerlendirme ve risk değerlendirmesini, bakteri plağı ve diştaşlarının subgingival ve supragingival olarak uzaklaştırılmasını ve tekrarlayan ya da kalıcı hastalık gösteren herhangi bir bölgenin yeniden tedavisini içermelidir. Yukarıda bahsedilen yaklaşımların, periodontal olarak sağlıklı hastaların rutin muayene randevusunun bir parçasını oluşturması beklenirken, kapsamlı periodontal değerlendirme, risk değerlendirmesi ve sonrasında plak ve diştaşı birikintilerinin mekanik olarak uzaklaştırılmasını içeren tedavi DPT’yi rutin bakımdan ayırmaktadır.

Bir dizi uzun dönem retrospektif çalışmada DPT’nin başarısı bildirilmiştir. Bu derleme, randomize kontrollü araştırmalardan (RKA) elde edilen kanıtları değerlendirmeyi amaçladı.

Amaçlar

Bu derlemenin amacı periodontitis tedavi görmüş yetişkinlerde dişlerin korunmasında destekleyici periodontal tedavinin (DPT) etkilerinin belirlenmesidir.

Araştırma stratejisi

Cochrane Ağız Sağlığı Bilgi Uzmanı listelenen veri tabanlarını araştırdı: Cochrane Ağız Sağlığı Çalışmaları Kaydı (8 Mayıs 2017’ye kadar), Kontrollü Çalışmaların Cochrane Merkezi Kayıtları (CENTRAL) (Cochrane Kütüphanesi, 2017, Sayı 5), MEDLINE Ovid (1946’dan 8 Mayıs 2017’ye kadar) ve Embase Ovid (1980’den 8 Mayıs 2017’ye kadar). Devam eden çalışmalar için ABD Sağlık Araştırmaları Ulusal Enstitüsü Kaydı (ClinicalTrials.gov) ve Dünya Sağlık Örgütü Uluslararası Klinik Araştırmalar Kayıt Platformu araştırıldı. Elektronik veri tabanları araştırılırken, makalenin dili ya da tarihi konusunda bir kısıtlama yapılmadı.

Seçim kriterleri

Sadece izlemeye veya mekanik diş yüzeyi ve kök yüzeyi temizliğine alternatif yaklaşımlara karşı DPT’yi; sadece DPT’ye karşı ilave yaklaşımlarla birlikte yapılan DPT’yi; DPT’deki farklı yaklaşımları veya farklı uygulayıcıları ve DPT’nin farklı zaman aralıklarında uygulanmasını değerlendiren rastgele kontrollü araştırmalar (RKA) seçildi.

Kontaminasyon riski olabileceğini düşündüğümüz bölünmüş-ağız çalışmalarını değerlendirme dışı bıraktık.

Katılımcılar randomizasyondan en az altı ay önce aktif periodontal tedaviyi tamamlamış ve bir DPT programına alınmış olmalıydı. Araştırmaların en az 12 aylık takip süresine sahip olması gerekiyordu.

Veri toplanması ve analizi

İki derleme yazarı seçime uygun çalışmaları belirlemek için araştırma sonuçlarını birbirinden bağımsız olarak taradı, dâhil edilen çalışmalardaki kayırma hatası riskini değerlendirdi ve çalışma verilerini çıkardı. Mümkün olduğunda, sürekli değişkenler için ortalama farklar (OF) ve %95 güven aralıklarını hesapladık. İki derleme yazarı GRADE kriterlerini kullanarak her karşılaştırma ve sonuç ölçütü için kanıt kalitesini değerlendirdi.

Temel sonuçlar

Orta ila şiddetli kronik periodontitis tedavisi görmüş, yaşları 31 ila 85 arasında değişen 307 katılımcıyla yapılmış dört araştırma dâhil edildi.

Üç çalışma DPT’de tek başına diş yüzeyi ve kök yüzeyi temizliğine kıyasla diş yüzeyi ve kök yüzey temizliğiyle birlikte ilave tedavilerin kullanımını karşılaştırdı. İlave tedaviler iki çalışmada lokal antibiyotikler (birinde yüksek kayırma hatası riski ve diğerinde düşük kayırma hatası riski) ve bir çalışmada fotodinamik tedaviydi (belirsiz kayırma hatası riski).

Yüksek kayırma hatası riskine sahip bir çalışma, uzman diş hekimi tarafından yapılana kıyasla pratisyen diş hekimi tarafından yapılan DPT’yi karşılaştırdı.

Sadece izlemeye karşı, DPT’nin veya farklı zaman aralıklarında DPT yapılmasının etkilerini değerlendiren ya da farklı yaklaşımlar veya teknolojiler kullanılarak yapılan mekanik diş yüzeyi ve kök yüzey temizliğinin etkilerini karşılaştıran herhangi bir RKA saptamadık.

Hiçbir araştırma birincil sonuç ölçütümüz olan ‘diş kaybı’nı araştırmadı; ancak, çalışmalarda, sondalamada kanama (SK), klinik ataşman seviyesi (KAS) ve sondalanan cep derinliğini (SCD) içeren olası periodontal hastalık ilerlemesi ve enflamasyonun işaretleri değerlendirildi.

On ikinci ayda bir uzman tarafından yapılanla pratisyen diş hekimi tarafından yapılan DPT arasında SK ve SCD bakımından bir fark olduğuna dair bir kanıt bulamadık (çok düşük kalitede kanıt). Bu çalışma KAS veya yan etkileri ölçmemişti.

Sonuç bildirimlerindeki farklılıklar nedeniyle, ilave lokâl antibiyotik kullanılarak veya kullanılmadan yapılan mekanik diş yüzeyi ve kök yüzeyi temizliğini karşılaştıran iki çalışmanın verilerini birleştirmek mümkün olmadı. Her iki çalışma da 12. ayda gruplar arasında bir fark olduğuna dair bir kanıt bulmadı (düşük ya da çok düşük kanıt kalitesi). Her iki çalışmada da yan etki yoktu.

İlave fotodinamik tedavi kullanımı, sade mekanik diş yüzeyi ve kök yüzeyi temizliğiyle karşılaştırıldığında bir yarar sağlandığına dair kanıt göstermedi (çok düşük kalitede kanıt). Bu çalışmada yan etkiler ölçülmedi.

Bu karşılaştırmalar için kanıt kalitesi düşük ya da çok düşüktü. Gelecekteki bulguların sonuçları değiştirmesi muhtemeldir, bu nedenle sonuçlar dikkatle yorumlanmalıdır.

Kaynak

Manresa C, Sanz-Miralles EC, Twigg J, Bravo M. Supportive periodontal therapy (SPT) for maintaining the dentition in adults treated for periodontitis. Cochrane Database of Systematic Reviews 2018, Issue 1. Art. No.: CD009376. DOI: 10.1002/14651858.CD009376.pub2

Orijinal özet için: Destekleyici Periodontal Tedavi

Tam metin için: Tıbbi Özet Ve Tam Metin

* Yard. Doç., Ordu Üniversitesi Diş Hekimligi Fakültesi, Periodontoloji Anabilim Dalı

Son Paylaşımlar
Arşiv