Parasetamol Doz Aşımında Müdahaleler

Cochrane derleme özeti

 

Derleme sorusu

Bu derlemede parasetamol (asetaminofen) zehirlenmesi olan hastaların tedavisinde kullanılan müdahalelerle ilgili kanıtları gözden geçirdik. Genel olarak müdahalelerin ölüm sayısı ve karaciğer nakli ihtiyacı üzerine ne etkisi olduğunu değerlendirdik.

 

Arka plan

Parasetamol, doz aşımı en sık görülen ilaçlardan biridir. Parasetamol ile kasten ya da kaza sonucu zehirlenme karaciğer hasarının sık görülen bir nedenidir.

 

Araştırma tarihi

Kanıtlar 2017 Ocağına kadar güncel.

 

Çalışma özellikleri

Kasten ya da kaza sonucu gelişen parasetamol doz aşımıyla hekime başvuran; alınan ilaç miktarına, cinsiyete ve başka tıbbi durumlara bakılmadan, her yaştan katılımcılarla yapılmış randomize kontrollü araştırmaları derledik.

 

Parasetamol zehirlenmesi olan hastaların tedavisinde kullanılabilen çok çeşitli müdahaleler var. Bu müdahaleler arasında, alınan parasetamolün emilmesini azaltarak kana geçen miktarını azaltanlar yer alır. İlaç olarak aktif kömür ve ipeka şurubu kullanılır, mide yıkanabilir.

 

Parasetamol emildiğinde kanla karaciğere giderek çoğunluğu zararsız ürünlere parçalanır. Ancak küçük bir miktar ilaç, normalde karaciğerin başa çıkabileceği toksik bir ürüne dönüşür, ancak büyük miktarda parasetamol alındığında karaciğer rahatsız olur. Sonuçta toksik ürün karaciğerde hasara yol açarak, karaciğer ve böbrekte yetmezliğe ve bazı olgularda ölüme neden olabilir.

 

Parasetamol zehirlenmesinde kullanılan diğer müdahaleler arasında toksik ürün miktarını azaltabilen (simetidin gibi) veya toksik ürünlerin parçalanmasını sağlayan (metiyonin, sisteamin, dimerkaprol veya asetilsitein gibi) ilaçlar (antidotlar) bulunur. Son olarak da parasetamol ve toksik ürünlerini kandan gidermek için özel yöntemler kullanılır. Tüm bu müdahaleler araştırıldı.

 

Toplam 700 katılımcıyla yapılan 11 randomize kontrollü araştırma bulduk. Araştırmaların çoğunda farklı tedaviler incelendi.

 

Anahtar sonuçlar

Alım sonrası 1-2 saat arasında başlandığında, aktif kömür, ipeka şurubu ve mide lavajı parasetamol emilimini düşürüyor ancak klinik faydası belirsiz. Hasta alabiliyorsa aktif kömür en iyi seçenek olarak görünüyor. Şuuru bulanık hastalar aktif kömürü alamayabilir, bazı hastalar da tadından ya da ağıza temasından hoşlanmaz.

 

Parasetamolün toksik ürünlerini gidermek için yapılan tedavilerden asetilsistein, parasetamol zehirlenmesine bağlı karaciğer hasarı oranını azaltır görünüyor. Bunun yanında, dimerkaprol ve sisteamin gibi diğer antidotlardan daha az yan etkisi var; metiyonine üstünlüğü belirsiz. Karaciğer hasarı riski olan hastalara asetilsistein verilmesi gerekir; risk ise alınan doz, alım zamanı ve araştırmalara göre belirlenir.

 

Daha yeni araştırmalarda damar içi asetilsitein tedavisinin yan etkilerini, verilme şeklini değiştirerek azaltmanın yollarına bakıldı. Bu araştırmalar, asetilsisteinin başlangıç dozunun düşük tutulması ve infüzyonun yavaş yapılmasıyla, bulantı ve kusma ve allerji gibi yan etkilerin oranının düşürülebildiğini gösterdi.

 

Kanıt kalitesi

Bu derlemede, çok olağan görülen bu durum hakkında şaşırtıcı derecede az randomize kontrollü araştırma yayınlanmış olduğu bulundu. Bunun yanında, araştırmaların çoğunda katılımcı sayısı az olup tümünde de kayırma hatası riski yüksekti. Bu nedenle kanıtların kalitesine düşük değer biçildi.

Yazarların kararı

Bu sonuçlar, parasetamol doz aşımı tedavisinde kullanılan farklı müdahaleleri ve verilme yollarını kıyaslayan randomize kontrollü araştırma eksiğinin ve erişilebilen kanıtların kalite düzeyinin düşük veya çok düşük olduğunun altını çiziyor.

 

Tek bir araştırmadan sağlanan kanıtlara göre, aktif kömür parasetamol emilimini azaltmada en iyi seçim olarak görünüyor. Karaciğer yetmezliği olanlar dâhil, toksisite riski olan hastalara asetilsistein verilmesi gerekir.

 

Hangi tedavilerin en iyi etkiyle en az yan etki gösterdiğini belirlemek için katılımcı sayısı yeterli ve kayırma hatası riski düşük daha fazla RKA yapılması gerekiyor.

 

Tüm dünyada parasetamol zehirlenmesinin güncel yönetiminde, genel olarak gözlemsel çalışmalara dayanarak, İV ya da ağızdan asetilsistein veriliyor. Bu gözlemsel araştırmaların sonuçları, asetilsistein tedavisinin morbidite ve mortalitede azalmayla sonuçlandığını gösteriyor. Ancak farkı tedavileri kıyaslayan RKA’lardan sağlanacak daha fazla kanıta ihtiyaç var

Bilimsel özet

 

Arka plan

Parasetamol dünyada reçetesiz olarak en yaygın kullanılan ilaçlardan biridir. İstenerek ya da istenmeden yüksek dozda alınabilir. Yüksek gelirli ülkelerde parasetamol toksisitesi, karaciğer yetmezliğinin sık görülen nedenleri arasında yer alır. Parasetamol zehirlenmesi tedavisi için, kişinin klinik durumuna bağlı olarak kullanılan çok çeşitli müdahaleler vardır. Bu müdahalelerin içeriği, parasetamolün mide barsak sisteminden emilimini önlemek (dekontaminasyon), dolaşım sistemden giderilmesini sağlamak ve metabolitleri gidermek veya oluşumunu önlemektir.

 

Amaç

Aşırı dozun nedenine bakmadan tedavisinde kullanılan müdahalelerin fayda ve zararlarını değerlendirmeyi amaçladık.  

 

Araştırma stratejisi  

The Cochrane Hepato-Biliary Group Controlled Trials Register (January 2017), CENTRAL (2016, Issue 11), MEDLINE (1946 - Ocak 2017), Embase (1974 - Ocak 2017), ve Science Citation Index Expanded (1900 - Ocak 2017) tarandı. Ayrıca  World Health Organization International Clinical Trials Registry Platform ve ClinicalTrials.gov veri tabanında (US National Institute of Health) süren ve bitmiş çalışmalar arandı (Ocak 2017). İlgili makalelerin ve yayınlanmış başka derlemelerin referans listeleri de tarandı. 

 

Seçim kriterleri

Parasetamol doz aşımı olan hastalarla yapılan RKA’ları seçtik. Müdahale olarak, mide yıkama, ipeka şurubu, aktif kömür, çeşitli vücut dışı tedaviler ve antidotlar plaseboya, müdahale yapılmamasına ya da farklı rejimler şeklinde birbirine karşı değerlendirildi.

 

Veri toplama ve analiz

Derlenen araştırmalardaki verileri iki yazar birbirinden bağımsız olarak çıkardı. Derleme sonuç ölçütlerinin analizinde, %95 güven aralıklarıyla sabit etki ve rastgele etki Peto ihtimal oranları kullandık. Araştırmalarda kayırma hatası riskini değerlendirmek için Cochrane “risk of bias” aracını kullandık. Tesadüfi hata riskini kontrol etmek için araştırmalarda sekansiyel analiz yaptık ve kanıtların kalitesine değer biçmek için GRADE software’i kullanarak bulguların özet tablolarını oluşturduk.

 

Ana sonuçlar

700 katılımcıda çeşitli müdahaleleri değerlendiren 11 araştırma belirledik, Bir asetilsistein araştırması yeterince katılımcı sağlanamadığından bırakıldı. Müdahale olarak, dekontaminasyon tedavileri, vücut dışı önlemler ve metionin, sisteamin, dimerkaprol ve asetilsistein araştırıldı. Toksik metabolit olan N-asetil-p-benzokinon imin’in aktivasyonunu azaltmak için sitokrom P-450’yi inhibe eden ilaçlarla yapılmış randomize kontrollü araştırma bulunamadı.

 

11 araştırmadan sadece 2’sinde olağan kullanılan 2 sonuç ölçütü değerlendirildi bu nedenle sadece 2 kıyaslama için meta-analiz yapabildik. Kalan tüm kıyaslamalar için sonuç ölçütü verileri sadece tek araştırmadan sağlandığından sonuçları araştırmadaki şekliyle verdik. Tüm araştırma analizlerinde etkinlik değerlendirme için güç düşüktü. Ayrıca tüm araştırmalarda kayırma hatası riski yüksekti. Bunlara uygun olarak tüm kıyaslamalar için sağlanan kanıtların kalitesi düşük veya çok düşük bulundu.

 

Absorpsiyonu önleyen, mide yıkama, ipeka şurubu ve aktif kömür gibi müdahaleler, plaseboyla, müdahale yapılmamasıyla ve birbiriyle 4 kollu ve 60 katılımcılı,  randomizasyonu belirsiz ve bu nedenle çok düşük kaliteli bir araştırmada kıyaslandı. Araştırma sonuçları plazma parasetamol düzeyinde düşme şeklinde raporlandı ancak klinik fayda belirsizdi.

 

Mide lavajı, ipeka şurubu veya destekleyici tedaviler arasında, aktif kömür 4 saat içinde verildiğinde en iyi risk/yarar oranına sahip göründü.

 

İpeka şurubu ve mide lavajı arasında fark görülmedi ancak her ikisi de tedavi yapılmamasından daha etkili göründü (çok düşük kalitede kanıt).

 

Vücut dışı müdahale olarak kömür hemoperfüzyonu, 16 katılımcılı bir araştırmada konvansiyonel tedaviyle kıyaslandı (mide lavajı, İV sıvı ve taze dondurulmuş plazma). Giderilen ortalama kümülatif parasetamol miktarı1.4 gramdı. Hemoperfüzyon grubunda 135 gram parasetamol alan bir katılımcı öldü, konvansiyonel grupta ölüm olmadı. Bunlara dayanarak kömür hemoperfüzyonunun faydasını bulamadık (çok düşük kalitede kanıt).

 

Asetilsistein plaseboya üstün görüldü ve dimerkaprol ve sisteamine göre ters etkiler daha azdı. Asetilsisteinin metiyonine üstünlüğü ispatlanmadı. Bir küçük araştırmada asetilsisteinin fulminan karaciğer yetmezliği olan hastalarda mortaliteyi düşürebileceği bulundu (Peto OR 0.29, 95% GA 0.09 - 0.94; düşük kalitede kanıt).

 

En yeni araştırmalarda farklı asetilsistein rejimleri kıyaslandı ve primer sonuç ölçütü olarak ters olaylar çalışıldı. Hangi asetilsistein protokolünün en iyi etkinlik sağladığı, bu araştırmaların çoğu bu sonucu araştırmak için yeterli güçte olmadığından belirsizdi. Bir araştırmada, 100 mg/kg yükleme dozuyla birlikte verilen 12 saatlik modifiye asetilsistein rejimiyle birlikte, geleneksel 3 torba 20-25 saatlik rejime kıyasla anlamlı derecede daha az ters reaksiyon görüldü (düşük kalitede kanıt).

 

Tüm araştırmaların sekansiyel analizleri, güç yetersizliği gösterdi.

 

Araştırmaları çoğunluğuna çocuklar alınmadı. Bu nedenle kanıtlar sadece erişkinlere ait.

 

Kaynak

Chiew AL, Gluud C, Brok J, Buckley NA. Interventions for paracetamol (acetaminophen) overdose. Cochrane Database of Systematic Reviews 2018, Issue 2. Art. No.: CD003328. DOI: 10.1002/14651858.CD003328.pub3

 

Orijinal özet için: Parasetamol Zehirlenmesi Tedavisi

 

Tam metin için: Tıbbi Özet Ve Tam Metin

Please reload

Son Paylaşımlar
Please reload

Arşiv
Please reload

© 2023 by Natural Remedies. Proudly created with Wix.com

  • b-facebook
  • Twitter Round
  • b-googleplus