Depresyonda Çift Terapisi

Cochrane derleme özeti

Arka plan

Depresyon hüzün, birçok aktivitede zevk kaybı, değersizlik ya da suçluluk hissi, ölüm ve intihar düşünceleriyle karakterize, olağan rastlanan bir hastalıktır. Depresif belirtilerin ilişki sıkıntılarıyla birlikte olmasına, depresyonun başlangıç ve devamında ilişkiyle ilgili negatif belirtilerin rolüne ve samimiyetin ve kişiler arası desteğin tamponlayıcı etkisine dayanarak, evli depresif hastaların eşiyle birlikte tedavisi (çift terapisi) önerildi. Çift terapisi, ilişkilerin olumsuz etkileşim kalıplarını değiştirip karşılıklı destekleyici yanlarını artırarak fayda sağlar. Depresyon hastalarında çift terapisinin faydalı olup olmadığının anlaşılması önemli.

Bu derleme kimleri ilgilendirir

Derlememiz, depresif hastalar, eşler ve bakımıyla ilgilenen insanları ilgilendiriyor.

Amaç

Derlememiz eşlerden birinin depresif olduğu çiftlerde birlikte tedavinin etkilerine dair kanıtları değerlendirmeyi hedefliyor.

Çalışma özellikleri

Eşlerden birine klinik depresyon tanısı konmuş çiftlerde ayaktan tedavi şeklinde yapılan çift terapisiyle ilgili araştırmaları seçtik. Toplam 651 katılımcıyla yapılan 14 araştırmayı derledik. 14 çalışma randomize kontrollü olup kalan 1 araştırmada terapist eksikliği nedeniyle tam randomizasyon yapılamadı.

Bulgular

Çift terapisinin depresyonu iyileştirmede ferdi psikoterapi kadar etkili olduğunu gösteren düşük kalitede kanıt bulundu. Depresyonlu hastalar çift terapisinden, tedavi yapılmamasına kıyasla fayda görebilir ancak araştırma kalitelerinin çok düşük olması nedeniyle bu etkiden çok şüpheliyiz.

Antidepresan ilaçlarla tedaviye karşı kıyaslama yapan kısıtlı veri sağlanabildi. Çift tedavisinde çalışmadan eksilen hasta sayısının azlığını gösteren veriler bu tedavinin lehine olmakla beraber, verilerin kalitesinin çok düşük olması bu bulguyu ciddi ölçüde zayıflatıyor.

Antidepresan ilaç tedavisine eklenen çift terapisiyle sade ilaç tedavisinin kıyaslanmasında, depresif belirti düzeyinde fark görülmedi ancak sonuçlar iki küçük araştırmaya dayanıyor.

Çift terapisi, ilişki sıkıntısını azaltmada ferdi psikoterapiden daha etkili bulundu ve bu etki, sıkıntı yaşayan çiftler ayrı ayrı değerlendirildiğinde güçlendi. Ancak çalışmalar çok düşük kalitede olduğundan bu sonucun büyük bir dikkatle düşünülmesi gerekiyor.

Çoğu araştırmayı örneklerin küçük olması, temsil gücünün belirsiz olması, izlemde katılımcı eksilmesi ve araştırmacıların kayırma hatası etkiledi. Bunun yanında tedavi sonrası 6 ayı geçen izlem çok azdı.

Çift ilişkisindeki iyileşmenin depresyonda iyileşmeyle sonuçlanıp sonuçlanmadığı sadece 1 araştırmada incelendi ve bunu destekleyen kanıt bulundu. Ancak bu çalışmada örneğin küçük olması ve bu hipotezi destekleyen başka çalışma olmaması nedeniyle derlememizin bu bulguya desteğini test edemedik.

Depresyonda çift terapisiyle başka tedaviler arasındaki farklar hakkında güvenli bir düzeyde karar çıkarmak güç olmakla beraber, büyük sorun ilişkideki sıkıntı olduğunda, eşler arası ilişkide iyileşme ihtimali olması bu yöntemin seçilmesini destekleyebilir.

Gelecek araştırmalar

Özellikle sıkıntılı çiftlerde olmak üzere çift terapisinin başka tedavilere kıyasla etkilerini büyük örneklerde ve uzun süreli izlemlerle inceleyen iyi kalitede araştırmalar yapılması gerekiyor.

Yazarların Kararı

Çift terapisinin depresif belirtileri iyileştirmede ferdi psikoterapi kadar etkili olduğu ve sıkıntılı çiftlerde ilişkiyi iyileştirmede daha etkili olduğu fikri öne çıksa da kanıtların düşük ve çok düşük kalitesi, kesin karar çıkarabilmeyi ciddi ölçüde kısıtlıyor.

Tedavi yapılmamasına/minimal tedaviye ve ilaç tedavisine karşı kıyaslamalarla ilgili çok az veri sağlanabildi. Depresyondaki iyileşmenin potansiyel aracısı olarak ilişki kalitesinin rolü de göz önüne alınarak; eşlerden birinin depresif olduğu uyumsuz çiftlerde başka müdahalelere kıyasla çift terapisinin etkilerini araştıran büyük örnekli ve yüksek kalitede araştırmalar gerekiyor.

Bilimsel Özet

Arka plan

Depresyonda çift terapisinin, depresyonun kişiler arası bağlamını değiştiren, negatif etkileşim kalıplarını değiştirmek ve yakın ilişkinin karşılıklı desteğini güçlendirmek şeklinde iki amacı var. Çift terapisi birkaç rehberde depresyon için önerilen tedaviler arasına dâhil edildi.

Amaç

1. Ana amaç olarak depresyonda çift terapisinin etkisini ferdi psikoterapiye kıyasla araştırmak,

2. İkincil amaç olarak çift terapisinin, ilaç tedavisi ve tedavi yapılmaması/minimal tedaviye kıyasla etkisini araştırmak seçildi.

Araştırma stratejisi

The Cochrane Common Mental Disorders Group Controlled Trials Register (CCMDCTR), the Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL), MEDLINE (Ovid), Embase (Ovid) ve PsycINFO (Ovid) 19 Şubat 2018 tarihina kadar tarandı. Konuya ilişkin dergiler ve referans listeleri tarandı.

Seçim kriterleri

Depresyonda çift terapisinin etkilerini ferdi psikoterapi, ilaç tedavisi veya tedavi yapılmaması/minimal tedaviye karşı inceleyen randomize ve yarı-randomize kontrollü araştırmalar derlendi.

Veri toplama ve analiz

Primer sonuç ölçütü olarak depresif belirti düzeyi, depresyonun ısrarı ve çalışmadan eksilmeler; ikincil çıktı olarak ilişki sıkıntısı seçildi. Verileri standart forma çıkardık. Derlenen yayınlardan veri sağlanamadığında yazarlardan veri sağlamaya çalıştık. Verileri Rev-Man software 5.3 versiyonuyla birleştirdik. İki uçlu veriler için rölatif riskleri (RR) ve sürekli veriler için standardize ortalama farkları (SOF), %95 güven aralıklarıyla (%95 GA) birlite hesapladık. Tüm kıyaslamalarda rastgele etki modeli kullandık ve heterojenite için doğal yaklaşığı olan Chi2 testi yaptık.

Ana sonuçlar

Avrupa, Kuzey Amerika ve Israil’de toplam 651 katılımcıyla yapılmış 14 araştırmayı derledik. Katılımcıların %80’i beyazdı. Bu yüzden bulgularımızın batı ülkeleri dışında veya batı ülkelerindeki başka etnik gruplara uygulanabilir olmadığı düşüncesindeyiz. Katılımcılarda ortalama olarak, orta derecede depresyon olup sonuçların şiddetli depresyonlu hastalara genişletilmesini de engelliyor. Hemen hemen tüm katılımcılar 36 - 47 yaşlar arasındaydı.

Tedavi bitiminde çift terapisiyle ferdi psikoterapi arasında depresif belirtilere etkide bir fark kanıtı olmadığı bulundu (SOF −0.17, %95 GA −0.44 - 0.10; 9 araştırma, 304 katılımcı, düşük kalitede kanıt). Yine aynı izlemde, çift terapisiyle ferdi psikoterapi arasında depresyonda kalan katılımcı oranı üzerine etkide bir fark kanıtı olmadığı bulundu (RR 0.94, %95 GA 0.72 - 1.22; 6 araştırma, 237 katılımcı, düşük kalitede kanıt). 6 ay ve üzeri süreyle izlem yapılan çalışmaların bulguları da, iki durum arasında fark olmadığını onayladı.

Araştırmalar zararlı etkiler hakkında bilgi sağlamadı. Ancak herhangi bir nedenle tedaviyi bırakma oranlarını ters etkilerin yerine geçen bir gösterge olarak kabul ettik. Çift terapisiyle ferdi psikoterapi arasında çalışmadan eksilme oranlarında fark kanıtı bulunmadı (RR 0.85, %95 GA 0.51 - 1.41; 8 araştırma, 316 katılımcı; düşük kalitede kanıt).

İlaç tedavisiyle kıyaslamada veri az. 12 katılımcı tek bir çalışmadan sağlanan veriler, tedavi sonunda depresif belirtilerde fark olmadığını (SOF −0.51, %95 GA −1.69 - 0.66, çok düşük kalitede kanıt) ve 6 aylık izlemde da fark olmadığını gösteriyor SOF −1.07, %95 GA -2.45 ile 0.31, çok düşük kalitede kanıt). Çalışmadan hasta eksilmesiyle ilgili olarak 95 katılımcılı 2 çalışmadan sağlanan veriler, çift terapisinden yana net bir avantaj gösterdi (RR 0.31, %95 GA 0.15 - 0.61, çok düşük kalitede kanıt). Ancak bu bulguyu ağırlıklı olarak tek bir çalışma çok fazla etkiledi, çift terapisi lehinde seçimde kayırma hatası olması ihtimali var.

İlaç tedavisine eklenen çift terapisinin ve sade ilaç tedavisi kıyaslaması, depresif belirti düzeyinde fark olmadığını (SOF -1.04, %95 GA -3.97 ile 1.89, 2 araştırma, 45 katılımcı; çok düşük kalitede kanıt) ve çalışmadan eksilme oranlarında fark olmadığını gösterdi (RR 1.03, %95 GA 0.07 - 15.52, 2 araştırma, 45 katılımcı; çok düşük kalitede kanıt).

Tedavi yapılmaması/minimal tedaviye karşı yapılan kıyaslama, gerek depresif belirti düzeyinde (SOF −0.95, %95 GA −1.59 to −0.32; 3 araştırma, 90 katılımcı; çok düşük kalitede kanıt) gerekse ısrarcı depresyonda, çift terapisinden yana büyük ve anlamlı bir etki gösterdi (RR 0.48, %95 GA 0.32 - 0.70, 2 araştırma, 65 katılımcı; çok düşük kalitede kanıt). Bu kıyaslama için eksilmelerle ilgili veri sağlanamadı.

İlişki sıkıntısıyla ilgili olarak, ferdi psikoterapiyle yapılan kıyaslama, tedavi sonunda sıkıntı düzeyini azaltmada çift terapisinin daha etkili olduğunu (SOF −0.50, CI −0.97 to −0.02, 6 çalışma, 187 katılımcı; çok düşük kalitede kanıt) ve sıkıntının ısrarcı olmasında daha etkili olduğunu gösterdi (RR 0.71, %95 GA 0.51 - 0.98, 2 araştırma, 81 katılımcı; çok düşük kalitede kanıt). Kanıt kalitesini ciddi ölçüdeki heterojenite etkiledi (I2 = 59%). Analiz yalnızca sıkıntılı çiftlerle yapılan çalışmalarla sınırlandığında heterojenite bulunmadı ve tedavi sonundaki sıkıntı düzeyine etki daha büyüktü (SOF −1.10, %95 GA −1.59 ile −0.61). Bu sonuç ölçütüyle ilgili yapılan başka kıyaslamalardan çok az veri sağlandı.

Kanıt kalitesi

Kanıtların kalitesine (kesinliğine) GRADE sistemiyle değer biçtik. Depresif belirtilerde ferdi psikoterapiye kıyasla sağlanan etkiyle ilgili kanıtların çok düşük kalitesi ve tüm diğer kıyaslamalar ve ilişki sıkıntısı için kanıt kalitesinin çok düşük olması, sonuçları zayıflattı. Çalışmaların çoğunluğunu; katılımcı sayısının az olması, performansta kayırma hatası, sonuç değerlendirmede körleme yapılmamasına bağlı değerlendirmede kayırma hatası ve araştırmacıların ön yargısına bağlı kayırma hatası gibi sorunlar etkiledi. Heterojenite de özellikle ilişki sıkıntısı verilerinde sorun oldu.

Kaynak

Barbato A, D'Avanzo B, Parabiaghi A. Couple therapy for depression. Cochrane Database of Systematic Reviews 2018, Issue 6. Art. No.: CD004188. DOI: 10.1002/14651858.CD004188.pub3

Orijinal özet için: Depresyonda Çift Terapisi

Tam metin için: Tıbbi Özet Ve Tam Metin

Son Paylaşımlar
Arşiv

© 2023 by Natural Remedies. Proudly created with Wix.com

  • b-facebook
  • Twitter Round
  • b-googleplus