Felç Veya Geçici İskemik Atak Geçiren Hastalarda İlerideki Felçleri Azaltmak İçin Müdahaleler

Cochrane derleme özeti

 

Güncelleme

 

Derleme sorusu

Felç veya geçici iskemik atak (GİA) yaşamış hastalarda tekrarlayan felçler veya başka kardiyovasküler olayları önlemek için yapılan müdahaleler ne kadar etkili?

 

Arka plan

Felç ve geçici iskemik ataklara beyne giden kan akımındaki kesintiler neden olur. Bu hastalar gelecekte yine felç geçirme riski altındadır. Kan basıncı, kan yağları, fazla kilo, diyabet ve koruyucu ilaç kullanımı gibi değiştirilebilen risk faktörlerinin kontrolüyle felç riskini azaltmak için bazı ilaçlar ve yaşam tarzı değişimleri kullanılabilir. Felç veya GİA sonrasında bu risk faktörleri genellikle iyi yönetilmez. Bu faktörleri iyileştirerek felçleri önlemeye faydası olabilecek sağlık bakımı müdahalelerinin belirlenmesi önemli. Bu derlemede incelenen müdahalelerde hastalar ve/veya hekimler (eğitim ve/veya davranış değişikliği için) ve kurumlar (sağladıkları hizmet şeklini değiştirmek için) hedeflendi.

 

Bu derleme 2014 yılında yayınlanan ilk versiyonu güncelliyor. Kanıtlar 2017 Nisanına kadar güncel.

 

Çalışma özellikleri

Bu güncellemeye toplam 25 819 katılımcı içeren 16 yeni araştırma eklendi ve güncel derlememiz, ortalama yaşları 60 – 74.3 arasında felçli veya GİA geçirmiş toplam 33 840 katılımcıyla yapılan 42 çalışma içeriyor. Çoğu çalışma birinci basamakta veya toplum sağlığı kurumlarında yapıldı.

 

16 araştırmada hastalar için eğitsel ve davranışsal müdahaleler, 26 araştırmada da kurumsal müdahaleler incelendi. Çoğu müdahaleler 3 ile 12 ay arasında sürdürüldü ve 3 aydan 3 yıla kadar izlem yapıldı.

 

Anahtar sonuçlar

Hasta bakımının organizasyonunda bir değişim olmadan hasta eğitimi ve davranışına yönelik değişimler felç risk faktörlerinde iyileşmeye dair net bir kanıt sağlamadı.

 

Sağlık hizmetleri organizasyonundaki değişimler kan basıncı kontrolüne iyileşmeyle sonuçlandı. Bu müdahalelerin kan yağları, kan şekeri, kilo veya ilaç kullanımında değişime etkisi kesin değildi.

 

Sürmekte olan 24 çalışma olduğunu belirledik ki bu alanda araştırmaların arttığını gösteriyor.

 

Kanıt kalitesi

Kullanılan metotlar ve raporlanan sonuçlardaki değişkenlik nedeniyle mevcut kanıtlara orta veya düşük değer biçildi.

Yazarların kararı

Organizasyonel müdahalelerle birlikte kan basıncı hedeflerine ulaşmada artış bulduk ancak bunların lipid profili, HbA1c, tedaviye sadakat gibi diğer değiştirilebilir risk faktörlerini iyileştirdiğine veya tekrarlayan kardiyovasküler olayların insidensini azalttığına dair net bir kanıt bulunmadı.

 

Tek başına hasta eğitimi dâhil olmak üzere müdahaleler, değiştirilebilir risk faktörü kontrolünde veya kardiyovasküler olayların tekrarlamasını önlemede iyileşme getirmedi.

Bilimsel Özet

 

Arka plan

Felç veya geçici iskemik atak yaşayan hastalarda gelecekte felç ve başka kardiyovasküler olay yaşama riski artar. Felç hizmetlerinin sekonder koruma için kanıta dayalı stratejiler edinmeyi maksimize edecek şekilde yapılandırılması gerekir. Sigara kullanımıyla ilişkili müdahaleler ayrı bir derlemede ele alındığından buna dâhil edilmedi. Bu derleme 2014 yılında yayınlanan ilk versiyonu güncelliyor.  

 

Amaç

Felçle ilgili hizmetlere, hastaların yazılan ilaçlara sadakati dâhil olmak üzere değiştirilebilir risk faktörü kontrolü şeklindeki sekonder korunma stratejilerini hayata geçirmek için yapılan müdahalelerin etkilerini değerlendirmeyi amaçladık.

 

Araştırma stratejisi  

Cochrane Stroke Group Trials Register (Nisan 2017), the Cochrane Effective Practice and Organisation of Care Group Trials Register (Nisan 2017), CENTRAL (the Cochrane Library 2017, sayı 3), MEDLINE (1950 - Nisan 2017), Embase (1981 - Nisan 2017) ve klinik araştırma tescilleri dahil 10 başka veri tabanı arandı. Derlenen makalelerin referans listelerini tarayarak ve yazarlarıyla temasa geçerek daha fazla araştırma bulmaya çalıştık.   

 

Seçim kriterleri

Felçten sekonder korumada değiştirilebilir risk faktörlerini yapılan kurumsal, eğitimsel ve davranışsal müdahalelerin etkilerini değerlendiren randomize kontrollü araştırmaları derledik.

 

Veri toplama ve analiz

Dört yazar birbirinden bağımsız olarak araştırmaları seçti ve verileri çıkardı. Kanıt kalitesi GRADE ile değerlendirildi. Üç yazar çalışmaların kayırma hatası riskini değerlendirdi. Eksik verileri yazarlardan istedik. Sonuçlar “Bulguların özeti” tablolarında sunuldu.

 

Ana sonuçlar

Toplam 33 840 katılımcıyla yapılan 42 araştırmayı derledik. Cochrane kayırma hatası riski aracıyla değerlendirilen çalışmalardan 3’ünde kayırma hatası riskini yüksek, kalanında düşük bulduk. 26 araştırmada baskın olarak organizasyonel müdahaleler, 16’sında ise katılımcılara yapılan eğitsel ve davranışsal müdahaleler incelendi. Biraz klinik ve metodolojik heterojeniteye rağmen, uygun olduğunda araştırma sonuçlarını birleştirdik.

 

Eğitsel ve davranışsal müdahaleler, ortalama sistolik ve diyastolik kan basıncı, ortalama vücut kitle indeksi, HbA1c hedefine ulaşmada başarı, lipid profili, ortalama HbA1c düzeyi, ilaç tedavisine bağlılık ve kardiyovasküler olayların tekrarlaması dahil olmak üzere, derlememizin sonuç ölçütlerinden herhangi biri üzerinde net bir fark sağlamadı.  

Organizasyonel müdahalelerin, kan basıncı kontrolünde, özellikle hedef kan basıncına ulaşmada iyileşmeyle sonuçlandığına dair orta kalitede kanıt bulundu (ihtimal oranı İO 1.44, %95 güven aralığı (GA) 1.09 - 1.90; 13 çalışma; 23,631 katılımcı). Ancak ortalama sistolik kan basıncında (ortalama fark (OF) -1.58 mmHg; %95 GA -4.66 - 1.51; 16 çalışma; 17,490 katılımcı) ve ortalama diyastolik kan basıncında fark bulunmadı (OF -0.91 mmHg; %95 GA -2.75 ile 0.93; 14 çalışma; 17,178 katılımcı).

 

Derlememizin sonuç ölçütlerinin kalanında anlamlı fark bulunmadı.

 

Kaynak

Bridgwood B, Lager KE, Mistri AK, Khunti K, Wilson AD, Modi P. Interventions for improving modifiable risk factor control in the secondary prevention of stroke. Cochrane Database of Systematic Reviews 2018, Issue 5. Art. No.: CD009103. DOI: 10.1002/14651858.CD009103.pub3

 

Orijinal özet için: Felcin Tekrarlamasını Önlemek

 

Tam metin için: Tıbbi Özet Ve Tam Metin

Nisan 2013 Versiyonu                                                                          Lager KE ve ark. / Güncellik: Nisan 2013

 

Cochrane derleme özeti

 

Derleme sorusu

Felç ya da geçici iskemik atak (GİA) geçirmiş insanlarda ilerideki felç ve başka kardiyovasküler olayları önlemek için düzenleniş sekonder korunma stratejlerinin sağlık sisteminde yürürlüğe konması şeklindeki müdahalelerin etkilerini değerlendirdik. 

 

Arka plan

Felçler ve GİA’lar beyne kan akışının kesilmesi nedeniyle oluşan hasatlıklardır. Bu hastalar yeniden felç ya da kardiyo-vasküler olay geçirme riski altındadır.

 

Değiştirilebilen risk faktörlerinin kontrolünü iyileştirerek felç riskini azaltmak amacıyla çeşitli ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleri kullanılabilir. Bu derlemede felcin; sistolik ve diyastolik kan basıncı, kan lipidleri, atriyal fibrilasyon, diyabet tedavisi, vücut kitle indeksi (VKİ) gibi değiştirilebilen risk faktörleri ve koruyucu ilaçların sadakatle kullanımı incelendi.

 

Araştırma kanıtları felç ve GİA sonrasında değiştirilebilir risk faktörlerinin sıklıkla etkin bir şekilde idare edilmediğini gösteriyor.  Bu nedenle değiştirilebilen risk faktörlerinin kontrolünü ve hastaların yazılan ilaçlara sadakatini iyileştirerek felçten korunmayı kolaylaştırabilecek sağlık bakımı müdahalelerini belirlemek önemli. Bu derlemede incelenen müdahale kategorileri hastalar için eğitimsel ve davranışsal müdahaleler, felçte hizmet sağlayıcıları için eğitimsel ve davranışsal müdahaleler ve kurumsal müdahalelerdi.

 

Çalışma özellikleri

2013 Nisanına kadar yayınlanan 26 araştırma belirledik. Çalışmalar serebro-vasküler hastalığı olan (SVH) 8021 katılımcıyla ABD, Kanada, Avrupa, Asya ve Avustralya’da yapıldı. Katılımcıların ortalama veya medyan yaşları 60 - 73 arasındaydı. 6 araştırmaya iskemik felç tanısı konmuş hastalar alınırken üç çalışmaya iskemik ya da hemorajik felç geçiren hastalar alındı ya da spesifik felç alt tipi belirtilmedi. Çalışmaların çoğunluğu birinci basamakta ve da toplum kurumlarında yapıldı. 11 çalışmada katılımcılar için eğitimsel veya davranışsal müdahaleler ve 15 çalışmada da baskın olarak kurumsal müdahaleler araştırıldı. Müdahalelerin çoğunluğu 3 ile 12 ay arasında sürdürüldü.

 

Anahtar sonuçlar

Organizasyonel sağlık bakım hizmetlerindeki değişikliklerin gösterdiği etkinin analizi, sistolik kan basıncında, diyastolik kan basıncında, kan basıncı hedefine ulaşımda ve VKİ’de anlamlı iyileşmelerle uyumluydu ancak bu hesaplardaki belirsizlik, bir iyileşme olmamasının da dışlanamayacağı anlamına geliyor.

 

Bu müdahalelerin kan lipidleri, diyabet tedavisi, koruyucu ilaçlara sadakat veya felç ya da başka kardiyo-vasküler olayların görülmesine etkileri belirsiz olup faydayla da zararla da uyumluydu.

 

Hasta bakımı organizasyonunda bir değişiklik olmadan, sadece hasta eğitimi ya da davranışına yönelik sağlık bakım hizmetlerindeki değişiklikler birlikte, genel olarak felcin değiştirebilir risk faktörlerinde net değişim kanıtı bulunmadı. Süregiden büyük birkaç çalışma olduğunu belirledik ki bu da alanda araştırmaların arttığını gösteriyor.

 

Kanıt kalitesi

Derlenen çalışmaların biri hariç kanıt kalitesinin makul düzeyde olduğu yargısına vardık.

 

Kaynak

Lager KE, Mistri AK, Khunti K, Haunton VJ, Sett AK, Wilson AD. Interventions for improving modifiable risk factor control in the secondary prevention of stroke. Cochrane Database of Systematic Reviews 2014, Issue 5. Art. No.: CD009103. DOI: 10.1002/14651858.CD009103.pub2

 

Orijinal özet için: Felcin Değiştirilebilir Risk Faktörleri

 

Tam metin için: Tıbbi Özet Ve Tam Metin

 

 

Please reload

Son Paylaşımlar
Please reload

Arşiv
Please reload

© 2023 by Natural Remedies. Proudly created with Wix.com

  • b-facebook
  • Twitter Round
  • b-googleplus