Gereksiz Sezaryenleri Azaltmak İçin Klinik Dışı Müdahaleler

Cochrane derleme özeti

 

Güncelleme

 

Amaç

Derlememiz, gereksiz sezaryenleri azaltmayı hedefleyen, sağlıkçı veya anne eğitimi gibi non-klinik müdahalelerin etkili ve güvenli olup olmadığını anlamayı hedefliyor. Derlemenin ilk versiyonu 2011 yılında yayınlandı. Yeni bir WHO rehberini aydınlatacak bu derlemenin güncelleme kapsamını, bu rehber için çalışan WHO Rehber Geliştirme Grubu oluşturdu.

 

Anahtar mesajlar

Çoğunluğu yüksek gelirli ülkelerde olmak üzere gereksiz sezaryenleri azaltmayı hedefleyen çok çeşitli non-klinik müdahaleleri araştırdık.

 

Yüksek kalitede kanıtlar birkaç müdahalenin sezaryen oranlarını, maternal ve neonatal sonuç ölçütlerinde bir ters etkiye neden olmadan azalttığını gösterdi. Sezaryen endikasyonu için zorunlu ikinci fikirle kombine klinik rehber kullanımı veya sezaryen uygulaması hakkında denetim ve fidbekle kombine klinik rehber kullanımı ve hekimlerin yerel kanaat önderlerince eğitimi şeklindeki bu müdahalelerde ağırlıklı olarak hemşire, ebe ve hekim gibi sağlık personelleri hedeflendi.

 

Arka plan

Sezaryen ameliyatına doğum komplikasyonlarını önlemek veya azaltmak için başvurulur. Anne ve bebek için yaşam kurtarıcı bir prosedür olabilmekle beraber sezaryen ameliyatı zararsız değildir ve sadece gerektiğinde yapılmalıdır. Sezaryenler kanama, annede enfeksiyon, bebekte solunum problemleri ve başka komplikasyonların riskini artırır. Dünyada sezaryen ameliyatı sayısı artıyor. Bu artışın tıbbi nedenleri olmakla beraber, artıştan hekim rahatlığı, annelerin korkusu gibi başka faktörler de sorumlu olabilir.

 

Ana sonuçlar

Derlemeye toplam 29 araştırma dâhil edildi. 20 çalışma yüksek gelirli ülkelerde yapıldı, düşük gelirli ülkelerde yapılmış araştırma bulunmadı.

 

Araştırmalardan sağlanan kanıt kalitesini çok düşük, düşük, orta ve yüksek olarak değerlendirdik. Çok düşük kalite, sonuçlardan çok şüpheli olduğumuz, yüksek kalite ise sonuçlara çok güvendiğimiz anlamına geliyor

 

Genel olarak 29 müdahaleden 8’i, ana sonuç ölçütlerinden en az birine, düşük, orta veya yüksek kalitede kanıtlara göre faydalı etki gösterdi. Zararla ilgili orta ya da yüksek kalitede kanıt bulunmadı.

 

Kadınları veya ailelerini hedefleyen müdahaleler: Anneler ve çiftler için doğum eğitimi sınıfları; hemşire yönetiminde relaksasyon eğitim programları; çiftlere psikososyal eğitim programları ve psikoeğitim. Müdahaleler rutin uygulamayla kıyaslandı. Bu çalışmalardan düşük kalitede kanıt sağlandı.

 

Sağlık profesyonellerini hedefleyen müdahaleler: Sezaryen endikasyonu için zorunlu ikinci fikirle kombine klinik rehber kullanımı veya sezaryen uygulaması hakkında denetim ve fidbekle kombine klinik rehber kullanımı ve hekimlerin yerel kanaat önderlerince eğitimi. Bunlar da rutin uygulamayla kıyaslandı ve yüksek kalitede kanıt sağlandı.

 

Sağlık kurum ve kuruluşlarını hedefleyen müdahaleler: Kollaboratif ebelik modeli bakım, bir özel bakım modeliyle kıyaslandı. Bu kıyaslamadan düşük kalitede kanıt sağlandı.

 

Bunlar dışında bir seri başka müdahale de incelendi ve sezaryen oranlarında fark getirmedi ya da az fark sağladı veya belirsiz etkiler görüldü.

 

Müdahalelerle birlikte olabilecek muhtemel zararlarla ilgili sınırlı veri sağlanabildi

 

Güncellik

Derlememiz 2018 Martına kadar güncel.

Yazarların Kararı

Özellikle yüksek gelirli ülkelerde olmak üzere, gereksiz sezaryenleri azaltmak için kullanılan çeşitli klinik dışı müdahaleleri değerlendirdik. Sağlık profesyonellerini hedefleyen az sayıda müdahalenin, sezaryen oranlarını güvenle düşürdüğü orta veya yüksek kalitede kanıta dayanarak gösterildi. Mevcut kanıtların kesinliğinin çok düşük veya düşük olmasıyla ve müdahalelerin uygulanabilirliğiyle ilgili belirsizlik var. Özellikle kadınları, aileleri, kurumları ve kuruluşları hedefleyen müdahalelerle ilgili çalışma sayısı az.

Bilimsel Özet

 

Arka plan

Sezaryen ameliyatları global artış gösteriyor. Bu artışa katkı yapan faktörler karmaşık ve buna yönelik müdahaleleri belirlemek zor. Klinik dışı müdahaleler sağlık hizmeti sağlayıcısı ve hasta arasındaki klinik ilişkiden bağımsız olarak yapıldı.Bu müdahaleler gebeleri, sağlıkçıları ve kurumları hedefleyebiliyor. Müdahaleler bu ameliyatın etkenlerine yönelik olup gereksiz sezaryenleri azaltmada rolü olabilir.

 

Derlemenin ilk versiyonu 2011 yılında yayınlandı. Yeni bir WHO rehberini aydınlatacak bu derlemenin güncelleme kapsamını, bu rehber için çalışan WHO Rehber Geliştirme Grubu oluşturdu.

 

Amaç

Derlememiz gereksiz sezaryen ameliyatlarını azaltmaya yönelik klinik dışı müdahalelerin etkinlik ve güvenliğini değerlendirmeyi hedefliyor.

 

Metot

CENTRAL, MEDLINE, Embase, CINAHL ve iki tıbbi araştırma tescil kaydı 2018 Martında tarandı. Alakalı kurumların web siteleri ve makalelerin referans listeleri de araştırıldı.

 

Seçim kriterleri

Derleme için randomize ve non-randomize araştırmalar, kontrollü öncesi ve sonrası çalışmaları, aralıklı zaman serisi ve tekrarlayan ölçüm çalışmaları seçime uygun kabul edildi. Birincil sonuç ölçütü olarak sezaryenler, spontan vaginal doğumlar ve enstrümanla doğumlar seçildi.

 

Veri toplama ve analiz

Cochrane tarafından önerilen standart metodolojik prosedürleri izledik. Özel müdahaleleri değerlendiren tek çalışmaların sonuçlarını öyküsel olarak ifade ettik.

 

Ana sonuçlar

Bu derlemeye 19 randomize araştırma, 1 kontrollü öncesi-sonrası çalışması ve 9 aralıklı zaman serisi çalışması olmak üzere toplam 29 araştırma dahil edildi. 20 araştırma yüksek gelirli ülkelerde yapıldı, düşük gelirli ülkelerde araştırma yapılmadı. Araştırmalara nullipar, multipar, doğum korkusu olan, yüksek düzeyde anksiyetesi olan ve eski sezaryenliler dâhil karışık gebe popülasyonlarıyla yapıldı.

 

Genel olarak aşağıdaki müdahalelerin birincil sonuç ölçütlerinden en az birine faydalı etki gösterdiğine dair düşük, orta veya yüksek kalitede kanıt bulduk; zararla ilgili orta veya yüksek kalitede kanıt bulunmadı.

 

Kadınlara ve ailelere yönelik müdahaleler

Sadece anneler için doğum eğitim sınıfları, sezaryen riskini azaltabiliyor (risk oranı (RO) 0.55 %95 güven aralığı (GA) 0.33-0.89); spontan vaginal doğumları artırıyor (RO 2.25, %95 GA 1.16 – 4.36). Çiftler için doğum eğitim sınıfları da sezaryenleri azaltabiliyor (R0 0.59, %95 GA 0.37 - 0.94) ve spontan vaginal doğumları artırabiliyor (RO 2.13, %95 GA 1.09 - 4.16). 60 katılımcılı bu tek araştırmanın bu sonuç ölçütleri için sağladığı kanıtlara düşük değer biçtik.

 

Hemşire yönetiminde relaksasyon eğitim programları sezaryenleri azaltabiliyor (RO 0.22, %95 GA 0.11 - 0.43; 104 katılımcı, düşük kesinlikte kanıt) ve çiftlere uygulanan psikososyal önleme müdahaleleri de sezaryenleri azaltabiliyor (RO 0.53, %95 GA 0.32 - 0.90; 147 katılımcı, düşük kesinlikte kanıt). Psikoeğitim spontan vaginal doğumları artırabiliyor (RO 1.33, %95 GA 1.11 - 1.61; 371 katılımcı, düşük kesinlikte kanıt). Tüm çalışmalarda kontrol grubuna rutin annelik bakımı verildi.

 

 4 müdahalenin anne ve bebek mortalite-morbiditesine etkisine dair yetersiz veri bulundu.

 

Sağlık profesyonellerini hedefleyen müdahaleler

Zorunlu ikinci fikirle kombine edilmiş klinik pratik rehberlerinin hayata geçirilmesi genel sezaryen riskini hafifçe düşürüyor (orandaki ortalama değişim farkı ‐1.9%, %95 GA ‐3.8 ile ‐0.1 arasında; 149,223 katılımcı).

 

Denetim ve fidbekle kombine edilmiş klinik pratik rehberlerinin hayata geçirilmesi de sezaryen riskini hafifçe düşürüyor (risk farkı (RF) ‐1.8%, %95 GA ‐3.8 ile ‐0.2; 105,351 katılımcı).

 

Yerel kanaat önderince verilen hekim eğitimi elektif sezaryen riskini %66.8’den %53.7’ye düşürdü (kanaat önderi eğitimi: %53.7, %95 GA 46.5 - 61.0%; kontrol: %66.8, %95 GA 61.7 - 72.0%; 2496 katılımcı). Çalışmalarda kontrol grubundaki katılımcılara rutin bakım verildi. Çalışma grupları arasında maternal veya neonatal mortalite ve morbiditede fark bulunmadı ya da çok az fark bulundu. Kanıtların kesinliğinin yüksek olduğu yargısına vardık.

 

Sağlık kurum ve kuruluşlarını hedefleyen müdahaleler

Kollaboratif ebe bakımı, bir özel sağlık bakım modeline kıyasla primer sezaryen oranını düşürebiliyor. Bir aralıklı zaman serisi araştırmasında sezaryen oranı müdahaleden sonraki yılda %7 ve daha sonrasında her yıl %1.7 düştü (1722 katılımcı), sezaryenden sonra vaginal doğum oranı %13.3’ten %22.4’e yükseldi 684 katılımcı). Maternal ve neonatal mortalite raporlanmadı. Kanıtların kesinliğine düşük değer biçtik.

 

Aşağıdaki müdahaleleri de inceledik ve bunların sezaryen oranlarına ya çok az etkisi oldu ya da hiç olmadı ya da etkiler belirsizdi. 

 

Orta kesinlikte kanıtlar aşağıdaki müdahalelerle olağan bakım arasında sezaryen oranlarında fark olmadığı ya da az fark olduğunu gösteriyor: Fizyolojik doğum hakkında antenatal eğitim programları; nefes çalışması ve relaksasyon teknikleriyle antenatal doğal doğum hazırlığı eğitimi; bilgisayar esaslı karar yardımcıları; kişiselleştirilmiş prenatal eğitim ve destek programları (broşür sağlanan yazılı bilgilendirmeye karşı).

 

Düşük kesinlikte kanıtlar aşağıdaki müdahalelerle olağan bakım arasında sezaryen oranlarında fark olmadığı ya da az fark olduğunu gösteriyor: Psikoeğitim; telefon izlemiyle beraber pelvis tabanı kas egzersizleri (telefon kullanılmamasına karşı), yoğun grup terapisi (bilişsel davranışçı tedavi ve doğum psikoterapisi); halk sağlığı hemşirelerinin doğum sınıfları hakkında eğitimi; rol oynama (ders anlatma şeklinde standart eğitime karşı); interaktif karar yardımcıları (eğitsel broşürlere karşı) ve standart bakıma karşı ebe bakımı modeli.

 

Belirlenen diğer müdahalelerle ilgili kanıtların kesinliği çok düşük olduğundan bunların sezaryen oranlarına etkisinden şüpheliyiz

 

Kaynak

Chen  I, Opiyo  N, Tavender  E, Mortazhejri  S, Rader  T, Petkovic  J, Yogasingam  S, Taljaard  M, Agarwal  S, Laopaiboon  M, Wasiak  J, Khunpradit  S, Lumbiganon  P, Gruen  RL, Betran  AP. Non‐clinical interventions for reducing unnecessary caesarean section. Cochrane Database of Systematic Reviews 2018, Issue 9. Art. No.: CD005528. DOI: 10.1002/14651858.CD005528.pub3.

 

Orijinal özet ve tam metin için: Sezaryenleri Azaltmak

2010 versiyonu                                                                                            Khunpradit S ve ark.  

 

Cochrane derleme özeti

 

Sezaryen ameliyatı doğum komplikasyonlarını azalmak için yapılır. Gerek anne gerekse bebek için yaşam kurtarıcı olabilmekle beraber, risksiz değildir ve gerekmediğinde yapılmamalıdır. Gerek gelişmiş gerekse gelişen ülkelerde sezaryen ameliyatlarının sayısı artıyor. Bu artışın tıbbi nedenleri olabilmekle beraber, birçokları en azından kısmen tıp dışı faktörlerin sorumlu olduğuna inanıyor.

 

Bu derlemede gereksiz sezaryenleri azaltmada kullanılan stratejilerin etkisi ve güvenliği incelendi. Dış sefalik versiyon gibi tıbbi müdahaleler hariç tutuldu. Sağlıkçılar ve anneler için eğitim sağlama ya da ikinci fikir almayı zorunlu kılma gibi stratejiler seçildi. Toplam 16 araştırma bulundu.

 

Düşük riskli gebeliklerde, anneler için hemşire önderliğinde relaksasyon sınıfları ve doğuma hazırlık sınıfları sezaryen ameliyatlarının sayısını azaltabiliyor.

 

Ancak prenatal eğitim ve destek programları, hastanın karar vermesine bilgisayarla yardım sağlama, karar yardım için broşürler ve yoğun grup terapisinin sezaryen ameliyatlarının sayısını etkin bir şekilde düşürdüğü gösterilmedi.

 

Zorunlu ikinci fikir, lokal kanaat önderlerinin desteğini sağlayan rehberler getirme ve sağlıkçıya ferdi olarak denetim ve fidbek sağlamak sezaryen ameliyatlarını azaltabilir.

 

Bu sonuçlar tek tek çalışmalara dayanıyor ve çok farklı popülasyonlara uygulanırken ya da önemli ölçüde farklı müdahaleler kullanılırken dikkat sarf etmek gerekir.

 

Kaynak

Khunpradit S, Tavender E, Lumbiganon P, Laopaiboon M, Wasiak J, Gruen RL. Non-clinical interventions for reducing unnecessary caesarean section. Cochrane Database of SystematicReviews 2011, Issue 6. Art. No.: CD005528. DOI: 10.1002/14651858.CD005528.pub2

 

Orijinal özet için: Gereksiz Sezaryenleri Azaltmak

 

Tam metin için: Tıbbi Özet Ve Tam Metin

Please reload

Son Paylaşımlar
Please reload

Arşiv
Please reload

© 2023 by Natural Remedies. Proudly created with Wix.com

  • b-facebook
  • Twitter Round
  • b-googleplus